Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Կարապետ Բ. Ուլնեցի

1962. Սահակ Բրուտեցի

Այստեղ ալ, ինչպէս նախընթաց անդամներ, յիշենք այդ միջոցներուն կատարուած նահատակները, որոնք եկեղեցւոյ և հաւատոյ ոչ միայն պարծանք են, այլև անոր սրբութեան և ուղղութեան վկաներ։ Վերջին տարիներուն մէջ նուազ են մեզի հասած յիշատակները, այլ նուազ չեն կարծեր նահատակներուն թիւը, և ո գիտէ որչափներ այդ գովելի վկայութիւնը տուին՝ Հայաստանի՝ վայրագ հրոսակներէ և անզուսպ բանակներէ ոտնակոխ եղած ժամանակները։ Սահակ, 17 տարեկան պատանի մը, բնիկ Գողթն գաւառի Բրուտ գիւղէն, որ Բեհրուտ կամ Բեխրուտ ալ կը գրուի (ՍԻՍ. 345), առևտուրի նպատակով կու գայ Ազախ քաղաքը, որ է Ազովը, Տօնի կամ նախնեաց Տանայիսի գետաբերանը, ոչ շատ հեռի այժմեան Նոր-Նախիջևանէն։ Պատանիին գեղեցկութիւնը Թուրքերու կիրքը կը գրգռէ, և երբ չեն կրնար հրապուրել, բռնութեամբ կը մտածեն յաղթել, և սուտ վկաներով դատաւորին կ՚ամբաստանեն, թէ խոստացաւ իսլամանալ, և այժմ կը դիմադրէ։ Այդ զրպարտութեամբ Սահակ 1715 հոկտեմբերի սկիզբները դատաւորին ատեանը կը հանուի, և զրպարտութիւնը մեռժելուն և քրիստոնէութիւնը դաւանելուն համար կը բանտարկուի։ Երեք օր ետքը իշխանին ատեանը կը հանուի, ուր միևնոյն հաստատամտութիւնը ցուցնելուն, նորէն կը բանտարկուի և եօթն օր անսուաղ կը թողուի, ամէն օր ահացնելու նոր միջոցներ գործածելով։ Վերջէն կը չարչարուի ալ (ՆՈՐ. 555), և առաւօտուն մեծ ատեան կը կազմուի զօրավարին առջև, հրապոյրներ ու ողոքանքներ ու սպառնալիքներ առատապէս կը գործածուին, և վերջապէս գլխատման վճիռը կը տրուի, և դահիճը կը տիրանայ Սահակի։ Կը մերկացնէ, և ձեռուըները ետև կապած գլխատման տեղը կը տանի. բայց զգածուելով և յուզուելով անգամ մը Սահակի թիկունքին, անգամ մը ալ ուսին կը զարնէ, և վերջապէս զօրավարին հրամանով ոչխարի պէս զայն կը զենու։ Նահատակութեան օրն է 1715 հոկտեմբեր 17, Խաչի վեցերորդ երկուշաբթին։ Մարմինը կը հրամայուի Տօն գետին մէջ նետել, բայց քրիստոնեայք կը յաջողին դրամս բազումս տալով թաղման արտօնութիւն ստանալ (ՆՈՐ. 557)։

« 1961. Աղթամարի Աթոռ   |   1963. Սամուէլ Մանիսացի »
© Gratun.org