Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ղազար Ա. Ջահկեցի

1998. Կոլոտի Մահը

Երբոր Շղթայակիր մեկնեցաւ, Կոլոտ արդէն պարտասած և տկարացած, և երկարատև և տագնապալից պատրիարքութենէն յոգնած, պէտք տեսաւ քիչ մը հանգիստ տալ իրեն, և ազգայիններու հաւանութեամբ իրեն փոխանորդ կարգեց՝ իր ընտրելագոյն աշակերտներէն Յակոբ Նալեան եպիսկոպոսը, որ արդէն Կ. Պոլիս կը մնար իբր Կոլոտին օգնական։ Իսկ այս անգամ լինզօր իշխանութեամբ տեսակ մը տեղակալութեան դիրք կը ստանայ։ Այդ առթիւ նոր պատմագիրը կ՚աւելցնէ, թէ Կոլոտ ետ ի մտի, երթալ յուխտ յայլ և այլ տեղիս և ի Հռոմ (ՉԱՄ. Գ. 824)։ Բայց նկատելով որ Կոլոտ յոյժ տկարութեան համար գործէ քաշուիլ որոշած էր, հաւանական չ՚երևիր հեռաւոր ուխտագնացութեանց միտք ունենալը։ Անոր տկարութիւնը՝ խօթագին վշտակրութիւն եղած պիտի ըլլայ, զի Շղթայակիրին մեկնելէն հազիւ վեց ամիս ետքը կեանքը կը կնքէր, տակաւին խորին ծերութեան տարիք չունենալով։ Կոլոտ 37 տարեկան պատրիարք ընտրուած էր 1705-ին (§ 1923), և 26 տարիէ իվեր պաշտօնը կը վարէր, և 63 տարեկան էր տակաւին, որ ընդհանուր տեսակէտով գործէ քաշուելու տարիք չէ։ Այս ալ ծանր խօթութեան մը գոյութիւնը կը հաստատէ, թէպէտ յանուանէ յիշուած չէ։ Իրօք ալ գրուած կը գտնենք թէ պատրիարքն խօթ էր, և ուխտն մահառիթ էր (ԳԱԼ. 42)։ Իր վերջին օրերը ուր անցուցած ըլլալը չենք գիտեր, բայց հաւանաբար իրեն հանգստարան ընտրած էր Իւսկիւտարի հովուասուն բարձանց վրայ Շղթայակիրէ շինուած Երուսաղէմական վանատունը, որուն իրաւունք ալ կրնար ունենալ, իբրև Երուսաղէմի վերակենդանութեան սկզբնապատճառը։ Զի եթէ անուրանալի են Շղթայակիրին Երուսաղէմի համար ունեցած երախտիքը, պէտք չէ մոռնալ թէ առաջին անգամ Երուսաղէմի համար աշխատողն ու ձայնը բարձրացնողը (§ 1911), անոր պարտքերուն երաշխաւորութիւնն ստանձնողը (§ 1915), պատրիարքութեանց միացումը ջնջողն ու Շղթայակիրը հրաւիրողը (§ 1924), և բոլոր իր պատրիարքութեանը միջոցին Երուսաղէմի համար աշխատողը՝ Կոլոտն էր եղած։ Կոլոտի մահը տեղի ունեցաւ 1741 փետրուար 13-ին, մեծպահոց առաջին ուրբաթ օրը. իսկ յուղարկաւորութիւնը յաջորդ շաբաթ օրը, Տեառընդառաջի տօնին, անշուշտ Ղալաթիոյ Ս. Լուսաւորիչին մէջ, վասն զի եկեղեցւոյն գաւիթին մէջ ալ պատրաստուեցաւ իր գերեզմանը։ Յետ ժամանակաց 1888-ին, Ղալաթիոյ բակին մէջ եղած փոփոխութեանց առթիւ, գաւիթին քանդուելովը, գերեզմանը այժմ բացօթեայ մնացած է, եկեղեցւոյ աւագ դրան մօտ, մտնողին աջակողմը, և տապանագիրն ալ ագուցուած է եկեղեցւոյ պատին (ԿՈԼ. 77)։ Թաղման հանդիսագիրն եղաւ ինքն Նալեան, որ արդէն գործնական կերպով պատրիարքութիւնը վարողն էր, և միաձայն հաւանութեամբ, և հանգուցելոյն ալ թելադրութեամբ, իսկոյն պաշտօնապէս պատրիարք հռչակուեցաւ։ Թէև ի նմին իսկ աւուր թաղման՝ զգեցաւ կ՚ըսուի յարքունի դրան զգեստ իշխանութեան (ՉԱՄ. Գ. 824), կամ օրն իսկ հագաւ պատրիարքական խիլան (ԿՈԼ. 76), սակայն ձեռնագիր յիշատակարանը կը գրէ թէ փետրուար 15-ին նստաւ պատրիարք (ՍՐԳ. ), որով արքունական հաստատութիւնը կիրակի օր տեղի ունեցած կ՚ըլլայ։ Իրօք ալ անպատեհ էր միևնոյն թաղման օրը այնպիսի հանդէս կատարել։

« 1997. Շղթայակիր Յերուսաղէմ   |   1999. Կոլոտի Ուղղութիւնը »
© Gratun.org