Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ղազար Ա. Ջահկեցի

2000. Կոլոտի Արդիւնքները

Կոլոտ, ուսմանց և գիտութեանց այդչափը հետապնդող, յատուկ երկասիրութիւն մը թողած չէ։ Ասիկա ոչ անկարողութեան, այլ պաշտօնական զբաղմանցը պիտի վերագրուի, զի իր կեանքին ընտրելագոյն և արդիւնաւոր մասը պատրիարքական պաշտօնին նուիրեց, շարունակ տագնապներէ շրջապատուած և կնճիռներէ նեղուած։ Այդ մասին իրեն փոխանորդած պէտք է նկատենք իր ընտրելագոյն աշակերտը, Յակոբ Նալեանը, որ բազմաթիւ երկասիրութիւններ թողած է՝ իր վարդապետին յորդորանքով, Կոլոտի արդիւնաւոր գործունէութեան պիտի վերագրենք իր ժամանակին Կ. Պոլսոյ մէջ տպագրուած գիրքերուն շատութիւնն ալ, որ մօտ երեսուն տարիներումէջ 90-ի կը հասնի (ՏՊԱ. 263-270), և անկէ ետքիններն ալ Կոլոտէ ներշնչուած եռանդին ու ջանքին պիտի վերագրուին։ Կոլոտ արդիւնաւոր եղած է նաև յատուկ դասատուն կամ դպրատուն հաստատելով, անդստին իր վարդապետութեան սկիզբէն, թէ Գլակի և թէ Կ. Պոլսոյ մէջ, ինքն իսկ իբր ուսուցիչ աշխատելով աշակերտաց կրթութեան որոնցմէ 27 եկեղեցականներու ցուցակը աւանդած է Սարգիս չպիր Սարաֆ-Յովհաննէսեան իր ձեռագիր յիշատակարաններու մէջ (ԿՈԼ. 70), բայց անոնցմէ դուրս ալ անուններու կը հանդիպինք (ԿՈԼ. 71), թող եկեղեցական աստիճանի չբարձրացող աշակերտները։ Վերջապէս պէտք չէ անյիշատակ թողունք ուսմանց և ուսումնականաց ինպաստ Կոլոտով սկսած մատենադարանը գումքաբուի մայրեկեղեցւոյն կից սենեակներունմէջ, ուր սկսաւ հաւաքել իր սեփականութիւնն եղող տպագիրները, իրեն թարգմանել տուած գիրքերը, և ձեռք ձգել կրցած գրչագիրները։ Որոշ չենք կրնար ճշդել թէ քանի հատորի կրնային հասնիլ իր ատենը, զի իր յաջորդներուն նուէրներով ու ջանքերով ալ մատենադարանը ճոխացաւ (ԿՈԼ. 103), և մեր ժամանկներու մէջ հաստատուած Ազգային մատենադարանին գլխաւոր և առաջին տարրերը կազմեցին (ԿՈԼ. 105)։ Կոլոտի կերպարանին վրայ գլխաւոր աւանդութիւն մը չգտանք, բայց Նշանեան Մեսրոպ վարդապետի հետազօտութեամբ Երուսաղէմի գրչագիրներէն 1717 թուականով քաղուած պատկեր մը, կը ցուցնէ զայն հասակով միջակ, դէմքով բոլորակ, մօրուքով թեթև ու կարճ և աչքով վառվառուն, եկեղեցական զգեստով, և գլխաբաց նստած։ Անձնահաճութիւն չկարծուի աւելցնել, թէ շատեր նմանութիւն մը տեսան իմ իսկ կերպարանին հետ, միւս կողմէն կատարեալ հարիւրամեակ մը անցած է անոր մահուան 1741 փետրուար 13 թուականէն մինչ 1841 փետրուար 11, իմ ծննդեան օրը։ Այստեղ կը փակենք Կոլոտի վրայ ըսելիքնիս։

« 1999. Կոլոտի Ուղղութիւնը   |   2001. Անկիւրիոյ Շփոթները »
© Gratun.org