Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ղազար Ա. Ջահկեցի

2008. Անտոնեանք և Բերիա

Պատմութեանս կարգին յիշեցինք, թէ ինչպէս Երուսաղէմի խնդիրին առթիւ՝ Հայոց պատրիարքարանին և Գաղղիոյ դեսպանատան մէջ ստեղծուած մօտաւորութիւնը, երկկողմանի զիջողութեամբ մեղմացուցած էր կաթոլիկական վէճերը, որով եթէ մէկ կողմէն մեծ խնդիրը յաջողապէս վերջացաւ (§ 1996), միւս կողմէն ալ կաթոլիկներու դէմ հրամաններ և խստութիւններ չկրկնուեցան, և կուսակալներ ալ ազատութիւն ունեցան հաշտաբար և խաղաղարար ձևերու հետևիլ։ Ճիշդ այդ պարագաներէն օգտուելով Բերիոյ մէջ կաթոլիկներ կուսակալի հրամանով եկեղեցի մը ձեռք ձգեցին (ԴԻԹ. 83) 1738 դեկտեմբեր 30-ին (ՄԽԻ. 463), և ազատարար պաշտօն վարելու արտօնուեցան, և մինչև իսկ Աբրահամ Արծիւեան եպիսկոպոսը, որ մինչև այն ատեն Անտոնեանց մօտ Քրէյմի Ս. Փրկիչ վանքը կ՚ապրէր, Բերիա հրաւիրելու համարձակեցան։ Այդ շարժումներուն ատեն Բերիոյ կաթոլիկներուն գլուխը կը գտնուէր հայր Յակոբ Յովսէփեան, Մուրատեան եղբայրներէն մին, որ Անկիւրիայէ դառնալէն ետքը (§ 1988) Բերիա եկած էր իր անբաժան ընկերին հայր Իսահակ Բարսեղեանի հետ։ Անդին Լիբանանի վանքին մէջ՝ հիմնադիր և աբբահայր Աբրահամ Մուրատեան, իր վաստակաբէկ կեանքը կը կնքէր 1738 յուլիս 15-ին 75 տարեկան (ԱՆՏ. )։ Թէպէտ յաջորդութիւնը ամենայն պատշաճողութեամբ իր եղբօր՝ հայր Յակոբի կ՚իյնար, սակայն նա շատոնց վանական կեանքէ հեռու մնացած, ժողովուրդին մէջ կը դեգերէր, և յարմար չսեպեցին զայն վանք դարձնելով կաթոլիկական գործունէութիւնը տկարացնել։ Վանքին մէջ յառաջարդէմ դիրք ստացած էին Արծիւեանի երկու քեռորդիներ՝ հայր Պետրոս և հայր Գրիգոր Ներսէսեաններ, որոնք Նիփօթ ալ կոչուած են, իբրև Արծիւեան քեռորդիներ։ Ասոնց երիցագոյնը հայր Պետրոս՝ միաբանական ընտրութեամբ աբբահայր Աբրահամի յաջորդ նշանակուեցաւ, անոր մահուանէ տարի մը ետքը, և Արծիւեան իբր թեմակալ առաջնորդ ընտրութիւնը հաստատեց 1739 նոյեմբեր 1 պաշտօնագրով (ԴԻԹ. 85)։ Անցողակի յիշենք, թէ այդ միջոցին Անտոնեանք որոշեցին ժամանակաւոր աբբահայրեր ունենալ, իրենց որդեգրած Մարոնի Անտոնեաններու կանոնին համարձայն։ Աբրահամ հիմնադիրին յաջորդը Պետրոս՝ եռամեայ պայմանաժամով ընտրուեցաւ։ Արծիւեանի դառնալով, նա խնդութեամբ ստացաւ Բերիացւոց հրաւէրը և ցուցած վստահութիւնը, և փութաց Բերիա հասնիլ 1739 դեկտեմբեր 4-ին (ԴԻԹ. 85), բայց միշտ գաղտնի՝ և երեք ամիս թաքչած ապրելով, մինչև որ ամէն կողմէն ապահով ըլլար նորէն արկածի մը չհանդիպելու համար (ԴԻԹ. 86)։

« 2007. Ղուկաս Աջապահեան   |   2009. Արծիւեան Կաթողիկոս »
© Gratun.org