Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ղազար Ա. Ջահկեցի

2028. Քիւթիւր Տապալուած

Պետրոս կաթողիկոսականաթոռը գրաւելով, որևէ արդիւնաւորութիւն ցոյց տուած չէ, և Երևանեցին ու Շահխաթունեան բառ մըն ալ չունին անոր գործունէութեան վրայ։ Միաբաններն ալ շահիլ գիտցած պիտի չըլլար, որ անոր պաշտպանութեան համար շարժում մը չըրին, և Ղազարի վերադարձին համակերպեցան, գուցէ և նպաստեցին իսկ։ Այդ միջոցին Իպրահիմ Թավրէզի նոր կուսակալը, Նատիրի եղբօրորդին, և ոչ Նատիրի եղբայր Իպրահիմը (§ 1978), իր եղբօր Ալի-Ատիլին դէմ ելաւ, զայն ձերբակալեց ու կուրացուց և անոր տեղը անցաւ (ՏՊԷ. 365)։ Թագաւորի փոփոխութեամբ՝ հրամաններուն ալ փոփոխութիւնը դիւրացաւ, և Ղազարի եղբայր Յովսէփ քահանան (§ 1993) փութաց անոր մոտ երթալ, և պատշաճ ընծաներով ու միջնորդութիւններով յաջողեցաւ Ղազարի ազատութեան և կաթողիկոսութեան վերադառնալուն հրովարտակը ստանալ։ Ղազար հրովարտակին զօրութեամբ Սևակի բանտարկութենէն ազատեցաւ, և յանկարծ Էջմիածին հասնելով Պետրոսը ձերբակալեց, առանց անոր փախուստի միջոց թողլու։ Այս երկրորդ անգամ աւելի սաստակացած էր Ղազարի քինախնդիր գրութիւնը Պետրոսի դէմ, զայն շղթայի զարնել տուաւ, և ղրկեց ոչ ևս Սևան, կասկածելով անապատին միաբաններուն բարեկամութենէ (§ 2023), այլ աքսորեց Ջահուկ իր բնիկ գաւառը, անշուշտ իրեն եղբայրներուն ու մերձաւորներուն պահպանութեան վստահանալով, և հոն խիստ բանտարկութեան ենթարկեց։ Պետրոսի կաթողիկոսութիւն վարելու տևողութիւնը ամիսս տասն ըսուած է հաւասարապէս ամէնէն (ՋԱՄ. 31), և 1748 ապրիլէն հաշուելով տապալումն ու բանտարկութիւնը կը հանդիպին 1749 փետրուարին։ Պատմիչներ չեն նշանակած թէ ինչչափ ատեն մնաց Քիւթիւր Ջահուկի արգելանին մէջ, միայն յայտնի է թէ այլևս չազատեցաւ և բանտին մէջ մեռաւ։ Ամէն պարագայի մէջ Ղազարէ առաջ մեռած կըլլայ 1750-ին, թէ ոչ ազատութիւն ձեռք ձգած կըլլար։ Մահուան կերպին վրայ ոմանք կը գրեն թէ Ղազարի եղբոր Յովսէփի երէցկինը՝ Խանում խաթուն զայն կը խնամէր, և երէցկինին մեռնելուն վրայ անխնամ մնացեալ վտանգեցաւ ի սովէ և մեռաւ (ՉԱՄ. Գ. 841)։ Բայց աւելի հաւանական է Յովսէփ Ջուղայեցի քահանային պատմածը։ թէ Քիւթիւր վանքի մը մէջ փակուած էր, և գանքը կողոպտելու եկող աւազակներէն խոցեալ և վախճանեցաւ (ՇԱՀ. Ա. 229)։

« 2027. Անձերու Բաղդատութիւն   |   2029. Պրոխորանի Շփոթը »
© Gratun.org