Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Աղեքսանդր Բ. Բիւզանդացի

2043. Ահագինի Ընթացքը

Սահակ, բնիկ Խորձենացի կամ Կեղեցի, Կոլոտի յառաջադէմ աշակերտներէն էր, ցուցակին մէջ հինգերորդ նշանակուած, Նալեանէն անմիջապէս ետքը և Ահագին մականուն ստացած ուժեղ ձայնին համար, սակս ահագնապէս և փոխաբարբառ քարոզելոյն զբանն կենաց (ՍՐԳ. )։ Բայց տեսլեամբ և կազմով ալ ահագին եղած պիտի ըլլայ, զի Պետրոս Տէր-Յովհաննէսեան Կարնեցի քահանան, որ Կարնոյ Ս. Լուսաւորիչ վանքին նորոգութեան առթիւ, Սահակի գերեզմանը բանալու առիթ ունեցած էր, ինձ բերանացի վկայած է թէ սովորականէն մեծ են եղած անոր ոսկրները։ Սահակի գործունէութենէն ինչ ինչ յիշուեցաւ պատմութեանս կարգին, և գլխաւորապէս Ջահկեցին տապալելու համար Կ. Պոլսէ պատուիրակ ղրկուիլը (§ 2024)։ Էջմիածինէ երբ դառնալը յայտնի չէ, բայց 1754-ին զինքն Զմիւռնիոյ առաջնորդ կը տեսնենք (ԳԱԼ. 260), ուսկից 1755-ին Կ. Պոլիս կու գայ (ԳԱԼ. 276)։ Սահակ որ թէ Ջահկեցիին պարագային (§ 2025) և թէ Բիւզանդացիին ընտրութեան ատեն (2040) խոյս էր կաթողիկոսական աթոռէն, այս անգամ ալ կարծես թէ միևնոյն միտքին վրայ կը մնար, թէպէտ պաշտօնապէս յանձնառու կ՚ըլլար կաթողիկոս ճանչցուիլ։ Ճանչցուիլ կ՚ըսենք, զի արդեամբ և իրօք կաթողիկոս չեղաւ Սահակ, և ոչ ալ կաթողիկոսութիւն վարեց, զի օծումն չընդունեցաւ։ Այս ու այն պատճառաքներով ուղևորութիւնը ուշացուց, և տակաւին ամ մի և ամիսս ինն Կ. Պոլիս մնաց (ՉԱՄ. Գ. 865), որ է ըսել թէ այնտեղ կը գտնուէր մինչև 1757 տարւոյ վերջերը, իբր ընտրեալ կաթողիկոս, և ոչ տիրապէս կաթողիկոս, ոչ ալ պաշտօնական գործունէութիւն կատարելով։ Վերջապէս ամէն կողմէ եղած դիտողութեանց վրայ, և հարկեալ ի բազում անձանց Կ. Պոլիսէ մեկնեցաւ, և անշուշտ չշտապեց, այլ քաղաքէ հանդարտօրէն հանգիստ առնելով հասաւ Կարին, և սահմանագլուխը անձնելու դադաղելով տեղաւորուեցաւ Կարնոյ Ս. Լուսաւորիչ վանքը՝ Մուտուրկա գիւղի բարձունքին վրայ։ Սահակի հոն հասնիլը իդէպ է դնել 1758 տարւոյ գարնան միջոցին, ուսկից այլևս չհեռացաւ ատենը անցուց Կարնոյ Ս. Լուսաւորիչ և Հինձքի Կարմիր վանքերու մէջ տարուբերելով իր բնակութիւնը։ Այսպէս տարիուկէս ևս այնտեղ մնաց, մինչև որ թէ Էջմիածինի և թէ Կ. Պոլիս անոր յամառ դանդաղկոտութիւնը տեսնելով, որ ոչ Մայրաթոռ երթալ յանձն կառնէր, և ոչ պաշտօնապէս ստանձնած աստիճանէն կը հրաժարէր, ստիպուեցաւ երկու կեդրոններ իրարու հետ բանակցութեան մտնել, և համաձայնութիւն գոյացուցին Ահագինէ ձեռք քաշել, ըրած ընտրութիւննին չեղեալ համարել, և նոր կաթողիկոսի ընտրութիւն կատարել։ Սահակի ընտրութիւնը կատարուած էր 1756 փետրուարին, իսկ նոր ընտրութիւնը տեղի ունեցաւ 1759 օգոստոսին, որով երեքուկէս տարի աթոռոյ պարապութիւն մը տևեց, պարզապէս Սահակի անօրինակ ընթացքին համար։

« 2042. Նոր Ընտրութիւն   |   2044. Ենթադրեալ Շարժառիթներ »
© Gratun.org