Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Աղեքսանդր Բ. Բիւզանդացի

2047. Սարաֆեանի Ընթացքը

Սարգիս Սարաֆեան Ռոտոսթոյի առաջնորդութեան անցնելով, ինքզինքը ապահով սեպեց նորէն գոյն փոխել, և համարձակեցաւ իսկ խիստ ոճով նամակ մը գրել Յակոբ Նալեան պատրիարքին, որ այնպիսի պարունակութիւն ունէր, լոյտ և նախատ էր, և որ փոքր ինչ ծանր էր (ԳԱԼ. 68), ինչպէս իր ձեռնասունն ալ կը խոստովանի։ Ասոր հետևանքը կ՚ըլլայ Սարգիսի համար աքսորի հրամանը, և կը ձերբակալուի Կ. Պոլիս գալուն, ուր կ՚ուզէր իր ըրած սխալները դարմանել՝ սակայն չի հասնիր մտադրութիւնը իրականացնել։ Կ. Պոլսոյ մէջ Սիմէոն Երեւանեցի վարդապետէ հիւրընկալութիւն գտնելն ալ (ԳԱԼ. 279), մեզի համար նշան է Սարգիսի անգամ մըն ալ հայադաւանութեան ծոցը ապաւինելուն, զի ուրիշ կերպով հնար չէր Սիմէոնի միտքն ու համոզումներն ունեցողի մը՝ հռոմէադաւանութիւն քարոզողին պաշտպան կանգնիլ։ Միշտ Սարգիսի յեղյեղուկ ընթացքին նշաններն են, որ դիմացնիս կ՚ելլան։ Սարգիս ձերբակալուած և ձիու վրայ ոտքերէն շղթայուած Ռոտոսթոյ, անկէ ալ նաւով Տարտանէլի նեղուցին վրայ Պօղազհիսար կը տարուի, սպասելով որ Կիպրոսի Մավսա ամրոցը տանող նաւ գտնուի։ Այդ միջոցին բարեկամներու և նիւթական նուէրներու և Սարգիսի մօրը թախանձանքներուն շնորհիւ, հրաման կը տրուի այսորավայրը Քիոս կղզին փոխել, և առանց բերդարգելութեան հոն ազատ թողուլ, ինչպէս ալ կը գործադրուի (ԳԱԼ. 283)։ Այդ եղելութիւնները պէտք է դնել 1756-ին, որ է Սիմէոն Երեւանեցիին Կ. Պոլիս գալուն թուականը (§ 2042)։ Սարգիսի Քիոսի մէջ մնացած ժամանակը ճշդուած չէ, բայց երկար եղած պիտի չըլլայ, զի իրեն պաշտպաններ գտնուած են Կ. Պոլսոյ մէջ, որ պատրիարքն ալ հաճեցուցած են զայն Եւդոկիոյ առաջնորդ անուանելով աքսորավայրէն ազատել, և այնպէս ալ եղած է։ Բայց Սարգիս նախ Կ. Պոլիս գալով, հոն մնացած է (ԳԱԼ. 284)։ Այստեղ ալ աւելորդ չըլլայ դիտել տալ, թէ անշուշտ Սարգիս իր հայադաւանութեան համար յայտարարութիւններ ըրած և վստահութիւն ներշնչած է, որ իրեն պաշտպան ամիրաներ գտնուած են, և Նալեան ալ նորէն զայն առաջնորդութեան կոչելու հաճած է։ Սարգիս տկարութիւն պատճառելով Կ. Պոլիսէ մեկնած չէ, և Եւդոկիոյ առաջնորդութիւնը տարի մը փոխանորդով իր վրան պահած է, մինչև որ վերջնապէս հրաժարելով Կ. Պոլսոյ մէջ հաստատուած է՝ եկեղեցիէ եկեղեցի փոխադրուելով քարոզչական պաշտօնով, ինչպէս Սամաթիոյ Ս. Գէորգը, Ղալաթիոյ Ս. Լուսաւորիչը (ԳԱԼ. 301), Պալաթու Ս. Հրեշտակապետը (ԳԱԼ. 305), դարձեալ Ղալաթիա (ԳԱԼ. 306), և նոյն իսկ Վոսփորի եկեղեցիները (ԳԱԼ. 301)։ Սարգիս յաջողած է շատերուն համակրութիւնը գրաւել, որով իրեն նուիրուեցան Յակոբ պատրիարքէ և Սիմէոն եպիսկոպոսը ըրած փոխառութիւնները, մինչև իսկ աքսորի առթիւ ըրած ծախքերուն փոխարինութիւն ստացաւ (ԳԱԼ. 300)։ Ասոնք ուրիշ կերպով չէին կրնար իրականանալ, եթէ ոչ ջերմ հայադաւան լինելը երաշխաւորելով, և ոչ թէ ինքզինքը հռոմէադաւան ցուցնելով, ինչպէս իր ներբողաբանները կ՚ուզեն ենթադրել։ Մանաւանդ չէին ալ պակսիր Սարգիսի վրայ կասկածելով նայողներ, և անոր քարոզներուն հետևողներ՝ հայադաւանութենէ օտար բառ մը կամ խօսք որսալու համար, որ կարենան զինքը բամբասել (ԳԱԼ. 304)։ Եւ եթէ Սարգիս գիտէր ինքզինքը տարիներով վտանգէ ազատ պահել, ուրեմն հռոմէականութենէ ալ հեռու կը մնար այլևս, ցորչափ հայադաւանութիւնը իր շահագէտ ձգտումները կը գոհացնէր։

« 2046. Սաֆարեանի Թափառումները   |   2048. Ամիրաներու Գործերը »
© Gratun.org