Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յակոբ Ե. Շամախեցի

2056. Ընտրութիւնը Անհրաժեշտ

Սահակ Ահագինի տարօրինակ ընթացքը (§ 2043), ամէնուն վրայ տխուր տպաւորութիւն մը թողած էր, և եկեղեցին անգլուխ կացութեան ենթարկած էր։ Եթէ ամէն Հայ պէտք էր զգածուէր այդ պարագայէն, աւելի խորապէս զգածուելու իրաւունք ունէին Մայրաթոռի միաբանները, որոնք իրենց կարգն ու սարքը կորսուած, յայտնի չէր թէ կաթողիկոս ունէին կամ թէ ոչ, և չէին գիտեր թէ ինչ ուղղութեան պէտք էր հետևէին։ Միաբաններուն մէջ ալ աւելի սրտացաւ ունէին երկուքը, որ գլխաւորներն էին, և Ահագինի ընտրութեան ատեն գործի վրայ գտնուած էին, և բնաւ կողմնակից ու համակիր չէին եղած այդ ընտրութեան, գուցէ Ահագինի տարտամ բնաւորութեան գիտակ ըլլալով։ Բայց իրենց ձայնը ոյժ չէր ունեցած, և Ահագինի ընտրութիւնը մայրաքաղքի մեծամեծներուն կամքով, անշուշտ Նալեանի ալ ազդեցութեամբ, կատարուած էր։ Այդ երկուքըն էին Սիմէոն Երևանեցին և Աբրահամ Աստապատցին (§ 2042)։ Ասոնք կանուխէն սկսան խօսիլ ու պնդել, համոզել ու տարածել, թէ պէտք է Սահակէն ձեռք քաշել, նա կաթողիկոսութիւն ընելիք չունի, Մայրաթոռը առանց կաթողիկոսի թողուլ հնար չէ, նոր կաթողիկոսի ընտրութիւն կատարել անհրաժեշտ է։ Երևանեցիին և Աստապատցիին խօսքերը առջի բերան մեծ ազդեցութիւն չըրին, իրենց աշխատելնուն կասկածը կը տիրէր, բայց հետզհետէ պարագաները սկսան անոնց իրաւունքը տալ, զի տարիներ կը լրանային և Ահագին տակաւին Էջմիածին գացող, օծում ընդունող, և գործի տիրութիւն ընող չէր։ Անշուշտ իրենց համախոհ էր Շամախեցին ալ, բայց նա մէջտեղ չերևնալու խոհեմութիւնը կը պահէր, ինչ որ տեղակալի պաշտօնն ալ կը պահանջէր։ Նալեան պատրիարքն ալ,որ իր ընկերակցին Սահակի պաշտպանն էր եղած, և կը շարունակէր ըլլալ, կամաց կամաց կը տեսնար Ահագինի պահանջից ու պատշաճից չափն անցնելը, և հարկաւ կը զգար անոր պատճառաւ տիրող անկերպարան վիճակը, և դարման մը հոգալու ստիպողականութիւնը։ Գրուած չենք գտներ, բայց անհնար է որ մտերմական նամակներ ալ փոխանակուած չըլլան Նալեանի և Ահագինի միջև, և գուցէ իր յորդորներուն յարգուած չըլլալ էր, որ Նալեանի ալ միտքը փոխեց, և Երևանեցիին ու Աստապատցիին կողմէն անցնելով հաւանեցաւ կաթողիկոսական խնդիրին համար մեծամեծներու գումարել։ Արդէն ասոնց մեծագոյն մասը Ահագինէ իրաւամբ պաղած, և նոր կաթողիկոս ընտրելու կողմը դարձած էր։ Ընտրելիի անձին վրայ ալ մեծ խնդիրներ ու դժուարութիւններ չծագեցան։ Նալեան երկու անգամ, Աղեքսանդրի (§ 2046) և Սահակի (§ 2042) ընտրութեանց ատեն հրաժարած էր այդ պաշտօնէն, և երրորդ անգամ ընտրելի ըլլալու կամք չունէր, և իրմէ զատ ալ Տաճկահայերու մէջ կարկառուն դէմք մը մնացած չէր։ Երևանեցին և Աստապատցին՝ Ահագինի դէմ այնչափ մաքառելէ ետքը չէին կրնար անոր տեղը անցնիլ՝ առանց ինքզինքնին մեղադրանքի ենթարկելու։ Կը մնար Շամախեցին որ չորս տարիներէ ի վեր աթոռը կը կառավարէր առանց կաթողիկոսական աստիճանի և անունի, և իրեն վրայ դիտողութեան առիթ չէր տւած։

« 2055. Յարութիւն Թօփճիօղլու   |   2057. Նոր Ընտրութիւն »
© Gratun.org