Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յակոբ Ե. Շամախեցի

2057. Նոր Ընտրութիւն

Կոստանդնուպոլսոյ մէջ կաթողիկոսութեան ընտրական ժողովը գումարուեցաւ 1759 օգոստոսին, հաւանաբար Աստուածածնայ տօնին, որ օգոստոս 15-ին կը հանդիպէր, կամ մոտ օր մը։ Սահակ Կեղեցիի ընտրութիւնը շեղեալ նկատեցին քան թէ ընկեցին զնա յիշխանութենէն, զոր կանոնաւորապէս և արարողապէս ստաձնած չէր, և կաթողիկոս հռչակեցին Յակոբ Շամախեցին, չորս տարիէ ի վեր տեղակալութիւն վարող և արդիւնաւոր եղող եպիսկոպոսը։ Ընտրութիւնը հաւանութեամբ յերկուց կողմանց եղած կըսուի (ՇԱՀ. Ա. 230), որ է ըսել է թէ Մայրաթոռոյ հաւանութիւնը կանուխէն ապահովուած էր և Երևանեցին ու Աստապատցին գործին ներկայ և երաշխաւորներն էին։ Անմիջապէս երկուքն ալ ճամբայ ելան որոշումին գործադրութեան համար, Երևանեցին դէպի Էջմիածին և Աստապատցին դէպի Կարին։ Հազիւ թէ Կ. Պոլսոյ մէջ ընտրութիւնը լրացաւ, մէջտեղ ելաւ Սահակէ գրուած նամակ մը, որուն մէջ կըսէր, թէ որովհետև կամք ձեռ է զի գնացից յԷջմիածին ահա ըստ կամաց ձերոց գնամ անդր։ Այդ նամակին առիթ տուած էր՝ Գասպար Մուրատեան ամիրային կողմէ Սահակի իմաց տրուած ըլլալը, թէ իր ընտրութեան ջնջուիլը մօտալուտ է, և Սահակ ուզած էր այդ կերպով վտանգի առջևն առնուլ և ազգը խաբել, զի իրօք տեղէն շարժուած չէր։ Երբ ամիսներ ետքը Աստապատցին Կարին հասաւ, Սահակը իր տեղը գտաւ, որ բնաւ երթալու շարժում ըրած չէր։ Չենք կրնար հաւաստել թէ Սահակին նամակը օրը օրին Շամախեցիի ընտրութենէն ետքը հասաւ. բայց եթէ օր առաջ ալ հասած էր, և Նալեան կամաւ զայն ընտրութենէն առաջ մէջտեղ չէր հանած, դարձեալ մենք գովելի պիտի ըսենք Նալեանի ըրածը, որ ուզած է վերջնականապէս փակել Սահակի ստեղծած տարօրինակ վիճակը, և թոյլ չէ տուած որ այն տակաւին անպայման կերպով շարունակէ։ Նալեան նախապէս մեծամեծներէն մէկ քանի գլխաւորներուն հաղորդեց նամակը, և երբ անոնք համաձայնութեամբ պատասխանեցին զոր ընտրեցաք ընտրեալ է, այլևս հարկ ալ չեղաւ նորէն ժողով գումարել, և նամակին վրայ խորհիլ (ՉԱՄ. Գ. 866)։ Նամակը գրողին գալով, անհնար է զայն արդարացնել և կեղծիքի ու խաբկանքի մեղադրութենէ ազատել, որ չորս տարի ազգն ու եկեղեցին խաղցնելէ ետքը, տակաւին սիրտ կունենայ բռնազբօսիկ կամ կեղծեալ յայտարարութիւններով այդ տխուր ընթացքը երկարել։

« 2056. Ընտրութիւնը Անհրաժեշտ   |   2058. Յակոբի Նախընթացը »
© Gratun.org