Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յակոբ Ե. Շամախեցի

2064. Հռոմէական Կաթողիկոսներ

Ճիշդ այդ միջոցներուն կը վախճանի Յակոբ կաթողիկոսը, ըստ ոմանց մայիս 15-ին (ԱՂՔ. Ա. 23), ըստ այլոց յունիս 10-ին (ԱՆՏ. ), իսկ յիշատակուած Հոգեգալստեան օրը այն տարի կ՚իյնար մայիս 30-ին, որ կը համեմատի նոր տոմարի յունիս 10-ին։ Յակոբ, հօրենական անունով՝ Մուրատեան, պապենական անունով Յովսէփեան, իսկ կաթողիկոսական կոչմամբ Պետրոս Բ. , շարունակ յիշատակուեցաւ սկսելով Անտոնեանց սկզբնաւորութեան օրէն (§ 1894), և իբրև ամենանշանաւոր դէմք մը պէտք է նկատուի հայ հռոմէական տարեգրութեանց մէջ, իր համարձակ նախաձեռնութեամբ, անխոնջ գործունէութեամբ, և խոհական չափաւորութեամբ։ Զի եթէ երկու Աբրահամներ իբր հիմնարկուներ կը նկատուին միաբանութեան և կաթողիկոսութեան, պէտք է բացարձակապէս յայտարարել, թէ երկուքն ալ իրենց ձեռնարկին մէջ պիտի չյաջողէին առանց Յակոբի աջակցութեան, որ արգելքներու դիմաց խիզախ և դժուարութեանց մէջ արթուն, կրկին նպատակներուն իրականացման գործադիրն եղաւ։ Ասոր հետ մէկտեղ պէտք է իբր գովեստ յիշել, թէ իր հռոմէականութեան մէջ ալ զգուշացաւ կծու պայքարէ և անտեղի նախանձախնդրութիւններէ, որով իր վրայ ալ խիստ մտադրութիւններ չհրաւիրեց։ Յակոբ թէպէտ Զըմմառի մէջ կը բնակէր իր կեանքին վերջին միջոցին, բայց գերեզմանը Քրէյմի վանքին մէջ եղաւ (ԱՂՔ. Ա. 23) որ է իր գործունէութեան առաջին օրրանը։ Երբոր Յակոբ, վերոյիշեալ Ղուկաս և Բարսեղ եպիսկոպոսները կը ձեռնադրէր (§ 2063), անոնց ընկերացնել ուզած էր ուրիշ Անտօնեան միաբան մըն ալ, հայր Միքայէլ Գասպարեանը, և զայն Կ. Պոլիսէ Լիբանան կոչուած էր, այլ նա կը հասնէր Յակոբի մեռնելէն ետքը։ Եպիսկոպոսներ ընտրութիւնը լրացած տեսնելով, իրենք իր կատարեն ձեռնադրութիւնը, և իրենց ձեռնադրածը անմիջապէս կաթողիկոսական յաջորդութեան կը կոչեն 1753 յունիս 23-ին, և ընտրութիւնը պապական հաստատութեամբ կը վաւերացուի 1754 մայիս 6-ին։ Միքայէլ Պետրոս Գ. թէպէտ Անտոնեան միաբանութենէ, այլ նուազ նպաստաւոր գտնուեցաւ հանդէպ միաբանութեան- նպատակ ունենալով իր կաթողիկոսական աթոռը զօրացնել, նոյնիսկ միաբանութեան յաւագոյն ոյժերը իրեն քաշելով (ԱՆՏ)։ Միանգամայն ձեռք առաւ Արծիւեանի մշակած գաղափարը, իր իրաւասութիւնը բոլոր Հայ կաթոլիկներուն վրայ տարածել՝ ուր ուրեք որ գտնուին, գոնէ Օսմանեան կայսրութեան մէջ, այլ ընդունելութիւն չգտաւ Հռոմի պապութեան կողմէն։ Այդ նպատակով 1758 ամառուան մէջ յատուկ ուղևորութիւն մըն ալ ըրաւ ի Հռոմ, բայց 1759 ապրիլ 30-ի պապական վճռով, իրեն իրաւասութիւնը Կիլիկիոյ դրական վիճակներուն մէջ պարփակուեցաւ, այսինքն է Կիլիկիա և Ասորիք, Միջագետքի յաւելուածով (ԱՂՔ. Ա. 25)։

« 2063. Պէյթխաշպօ Եւ Զըմմառ   |   2065. Հռոմի Վանքը »
© Gratun.org