Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Յակոբ Ե. Շամախեցի

2067. Յակոբի Արժանիք

Առանց փառաւոր գործունէութիւն մը պատմած ըլլալու, և առանց փայլուն արդիւնաւորութիւն մը ցոյց տալու ալ, չենք վարանիր Յակոբ Ե. Շամախեցի կաթողիկոսին անունը արժանաւոր հայրապետներուն հետ դասել։ Մանկութենէ սկսելով վանքին ծառայելը, համեստ բայց և օգտակար պաշտօններու մէջ աշխատիլ, երկարատև տեղակալութեամբ աթոռը պաշտպանելը, և ամենադժուարին պարագաներու ներքև աննկուն յարատևելը, իսկական արդիւնաւորութեան փաստեր են, և բաւական են իր անունին փառք ու փայլ աւելցնել։ Իբրև վարչական կանոնաւորութեան փաստ յիշենք Գաւազանագիրքը, զոր 1743-էն, Ջահկեցիի օրէն սկսելով կազմելու ձեռնարկած էր, Մայրաթոռի անցքերը արձանագրելու համար (ԴԻՒ. Գ. Ե)։ Շամախեցին հեռանկատ քաղաքականութենէ ալ հեռու մնացած չէ։ Այն ձեռնարկը զոր Օրի զինուորականը և Մինաս վարդապետը այնչափ խնամով մշակած էին, Ռուսական պետութեան պաշտպանութեամբ Մայրաթոռը Պարսկական անտանելի դարձած լուծէն ազատելու, բաւական ժամանակէ ի վեր մոռցուած էր, և կարապետ Ուլնեցիէ ասդին, ամէնքն ալ Տաճկաստանէ գացող կաթողիկոսներ, այլևս դէպ հիւսիս աչք դարձուցած չէին (§ 1956)։ Շամախեցին է որ նորէն այդ գաղափարը կը նորոգէ, 1760 յուլիս 20-ին Ռուսիոյ Եղիսաբեթ կայսրուհւոյն գրած նամակովը, որով կը խնդրէ Հայ ողորմելի ժողովուրդին ու Վրաց մասին հոգացողութիւն ունենալ (ՋԱՄ. Բ. 48)։ Շամախեցիին դիմումին ատեն Ռուսիոյ մէջ տեղի կունենային այլակրօններու դէմ մղուած հալածանքները, այլ երբ ուրիշ եկեղեցիներ կը փակուէին, բաց մնաց միայն Հայոց Աստրախանի եկեղեցին (ՋԱՄ. Բ. 51)։ Շամախեցիով նորոգուած այդ սկզբնաւորութիւնն է, որ յաջորդներուն օրով հետզհետէ մշակուեցաւ ու աճեցաւ, և վերջապէս արդիւնաւորուեցաւ, թէպէտև 70 տարի հեռաւորութեամբ։

« 2066. Յակոբի Մահը   |   2068. Սահակի Մահը »
© Gratun.org