Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Սիմէոն Ա. Երեւանեցի

2073. Տաճկահայոց Հաւանիլը

Սիմէոն լաւ գիտէր Կ. Պոլսոյ աւագանիին տրամադրութիւնը, որ կուզէր վերջնական և վճռական ձայնն ունենալ կաթողիկոսական ընտրութեան մէջ, մինչ իր ընտրութիւնը առանց անոնց ձայնին եղած էր, և օծումն ալ շատով կատարուած էր, անշուշտ իր ալ կամակցութեամբ։ Պէտք էր ուրեմն գործին յարմար ձև մը տալ, ոչ իր դիրքը խանգարել, և ոչ Տաճկահայոց միտքը գրգռել։ Նախապէս Երևանի խանէն իր հաստատութիւնը ապահովեց (ԴԻՒ. Գ. ձա), և պէտք է գիտնալ, որ այդ միջոցին Պարսկաստանի արքունի իշխանութիւնը տկարացած էր, և նահանգապետ խաներ՝ իբրև բացարձակ իշխաններ կը գործէին։ Այնուհետև Կ. Պոլսոյ հետ յարաբերութեանց ձեռնարկեց։ Մայիս 19-ին օծումէն ամիս մը ետքը, մեծ նուիրակներ ճամբայ հանուեցան։ Յարութիւն Բասէնցի Կ. Պոլսոյ, Մատթէոս Բիւզանդացի՝ Գաղատիոյ Գէորգ Ղափանցի՝ Խրիմի, և Պետրոս Գեանճեցի՝ Կարնոյ շրջանակներուն վրայ (ԴԻՒ. Գ. 6), և միւս կողմէն պաշտօնագիրներ պատրաստուեցան Մայրաթոռոյ միաբանութեան, և Երևանէ ու Թիֆլիզի ու Նախիջևանի քաղաքներուն կողմէն (ԴԻՒ. Գ. 6), և կաթողիկոսին կողմէն ալ բազմաթիւ յանձնարարագիրներ գրուեցան Կ. Պոլսոյ գլխաւորներուն (ԴԻՒ. Գ. 12), և Զմիւռնիոյ նշանաւորներուն (ԴԻՒ. Գ. 13), որպէսզի Տաճկահայոց հաւանութիւնը դժուարութեան չբաղխի։ Այդ գիրերն ալ Գրիգոր Սանահնեցի վարդապետին ձեռքով նուիրակներուն հետ ճամբայ հանուեցան (ԴԻՒ. Գ. 7)։ Սիմէոնի յիշատակարանը այդ գիրերուն ամփոփումը չի տար, վասնզի դեռ Սիմէոն Յիշատակարանը կազմել սկսած չէր։ Բայց ուրիշ տեղէ կը ծանուցուի, իբր թէ Սիմէոն սիրտերը շինելու համար դրած ըլլալը, թէ ես ոչ իմովս ինչ կամօք օծայ կաթողիկոս, այլ յընտրութենէ միաբանիցս (ՉԱՄ. Գ. 872), որ եթէ ուղիղ է՝ շատ տկար չըքմեղանք մըն է, մինչև իսկ դժուար է Սիմէոնի բնաւորութեան պատշաճեցնել։ Ուղևորներուն Կարինէ հեռանալէն ետքը Սանահնեցի վարդապետ, պահ մը ետև մնալով և աւազակներու հանդիպելով կը թալանուի, որոնք համայն նուիրական և վասն սրբազան վեհին թուղթքն կաթողիկոսութեան՝ զամենեսեան պատառեն, և զսուրբ միւռոնն ի տեղի ձիթոյ վաճառեն, և հազիւ Սանահնեցին պատռուածներէն քիչ մը բան հաւաքելով, Յարութիւն Բասենցի նուիրակին կը յղէ, որ յառաջացած էր դէպի Եւդոկիա, և ինքն ետ կը դառնայ (ԴԻՒ. Գ. 7)։ Բայց Շամախեցին մահուան գոյժը և Երեւանեցիին ընտրութեան լուրը պաշտօնագիրներէն առաջ Կ. Պոլիս կը հասնին, և աւագանիէն մաս մը դիմադրութեան կը գրգռեն, Սիմէոնի անձնական հանգամանքներուն, և առանց իրենց հաւանութեան օծուած ըլլալուն պատրուակներով։ Սակայն մեծագոյն և խոհականագոյն մասը հաւանելու և ընդունելու կողմը կ՚ըլլայ. Նալեան պատրիարք ալ իր հեղինակաւոր ձայնը կը բարձրացնէ, և Վարագայ խաչի կիրակէին 1763 սեպտեմբեր 28-ին, ինքն Նալեան պատրիարքն կայսերապերճի քաղաքին, մատուեցալ զպատարագ, յիշեցոյց զտիրապսակ անուն Սիմէոն կաթողիկոսին, զոր ամէնքը տէր և հայր և վեհ միաբերան գոչեցին։ Իսկոյն շնորհաւորական պաշտօնագիրներ ալ պատրաստեցին և ճամբայ հանեցին, որոնք ի դեկտեմբերի ամսեանն հասին Էջմիածին (ԴԻՒ. Գ. 12)։ Այսպէս Սիմէոն ընտրութենէն հազիւ ութն ամիս յետոյ կրցաւ հանդարտ սրտով իր կաթողիկոսութեան վրայ վստահիլ, և Տաճկահայոց հաստատութիւնը ընդունելով, ձեռնարկել իր համարձակ գործունէութեան։

« 2072. Էջմիածին Դառնալը   |   2074. Բագրեւանդ Քաշուիլը »
© Gratun.org