Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Սիմէոն Ա. Երեւանեցի

2080. Նալեանի Վերջին Օրերը

Երբոր Էջմիածինի մէջ Սիմէոնի հայրապետական գործունէութիւնը կը սկսէր, անդին Կ. Պոլսոյ մէջ Նալեանի պատրիարքական գործունէութիւնը կը փակուէր, թէպէտ տարաժամ, զի դեռ 62 տարեկան էր, և տակաւին արդիւնւոր գործունէութեան տարիք ունէր։ Բայց ախտ մը չարաչար, մաշարայական կոչուած ընդհանուր բառով (ԳԱԼ. 307), զայն կը հիւծէր, որ ժամանակակիցներէն արտաքին երևոյթովը միայն բացատրուած է, թէ օր ի վերայ աւուր սաստկանայր ցաւն և նիհարանայր մաշելովն (ՊԱՍ. 12), որով յայտնի չէ թէ թոքախտ էր կամ սիրտի ախտ, և կամ ստիպակախտի հետևանք։ Նալեան օրօրի ոյժերը կը կորսնցնէր, և ի զուր օդափոխութեամբ և զգուշաւորութեամբ կ՚աշխատէր կազդուրուիլ, գործը չէր լքաներ, և Իւսկիւտարի Երուսաղէմատունը փոխադրուելով, երբեմն երբեմն ձիով իւրով զգնայր և ընթանայր, վասն առողջութեան անձին իւրոյ։ Վերջին զատկի պատարագին, 1764 ապրիլ 11-ին, տեսնուեցաւ որ հազիւ հազ կրցաւ զայն աւատրել ոչ կանգնելով երբեք ի յոտին, և Գրիգոր վարդապետ Պասմաճեան կը վկայէ, թէ գրեթէ զարարողութիւնս զոմանս մեք առնէաք, զի ըստ որում ու մերձ իւր էաք վասն սպասարկութեան։ Անկէ եհքն ալ՝ նորէն ձիավարելու դարմանին կը դիմէր, չենք իմանար ի՞նչ և որո՞ւ խորհրդով, մինչև որ օր մը՝ ա՛լ ձիու վրան կենալ չկրնալուն, ի վերայ թէճկէրի բերին ի վանքն և հանգուցին ի մէջ մահճի (ՊԱՍ. 14)։ Ասոր վրայ աւագանին ալ յուսահատեցաւ անոր կեանքին վրայ, և նոր պատրիարքի ընտրութեան պէտքը զգաց։ Նալեանի առաջարկեց, և նոյն ինքն ևս հաճեցաւ ի խորհուրդս և զիջաւ ի կամս նոցին, և իբր իր յաջորդ ցուցուց Սամուէլ Երզնկացի եպիսկոպոսը, որ Պրուսայի առաջնորդն էր։ Բայց Սամուէլ թօթափեաց զօձիս իւր, և ոչ մի կերպով չուզեց Պրուսայէ հեռանալ և պատրիարքական տագնապին մատնուիլ (ՊԱՍ. 14)։ Սարգիս Սարաֆեանի ներբողաբանը կը յիշէ թէ Նալեան Սամուէլէ առաջ Սարգիսի առաջարկած ըլլայ պատրիարքական յաջորդութիւնը, և Սարգիս զայն մերժած ըլլայ (ԳԱԼ. 106)։ Սակայն ներբողաբանը կրնար միայն Սարգիսի բերնէն լսած անձնագով յոխորտաբանութիւնները կրկնել, և ոչ իսկութիւնը պատմել։ Սարգիսի ալ Գաղղիոյ և Նէապոլսոյ դեսպանները վկայութեան կոչելը (ԳԱԼ. 307), առ առաւելն հռոմէականաց ծածուկ դարձուածները կրնայ ցուցնել, և ոչ ազգին կամքը, որ կասկածաւոր նկատուած Սարգիսի վրայ երբեք չմտածեց, ինչպէս յայտնի կը տեսնուի Պասմաճեանի մանրամասն և ոչ կասկածելի յիշատակարանէն, ուր Սարգիսի անունն իսկ յիշուած չէ։ Սամուէլի մերժումէն ետքը, ապա յետ այնորիկ դարձուցին զմիտս և զխորհուրդս իւրեանց առ ի առնել ի վերայ մերոյս տկարութեանս, կը գրէ Պասմաճեան (ՊԱՍ. 15), ւր Երուսաղէմի փոխանորդն էր, և թէպէտ նա ալ կամեցաւ խոյս տալ, գլխաւորապէս դեռ եպիսկոպոս չըլլալուն, և Կ. Պոլսոյ մէջ ալ 12 եպիսկոպոսներ գտնուելուն պատճառով (ՊԱՍ. 105), սակայն վերջիվերջոյ հարկեցուցին ընդունել, յիշելով թէ Յովհաննէս պատրիարքն Ամրտոլցին ալ, որ է Կոլոտը, ի բազում ժամանակս առանց եպիսկոպոսութեան արար զպատրիարքութիւնս (ՊԱՍ. 15)։

« 2079. Հասոյթներու Մասը   |   2081. Գրիգոր Պասմաճեան »
© Gratun.org