Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Սիմէոն Ա. Երեւանեցի

2088. Սիմէոն և Գրիգոր

Պասմաճեանի վրայ հնար չէ չարգահատել, տեսնելով՝ որ խարդախ հակառակորդներու ձեռք խաղալիք դարձած բարեմտաբար և միամտաբար կը գործէ, և անոնց ձախող հրահանգները կը գործադրէ, և ինքն ալ իր անկման և անարգման գործակից կը դառնայ։ Սակայն միւս կողմէն պէտք է ևս դիտել, թէ ով որ բարձր և պատասխանատու պաշտօնի մը վրայ կը գտնուի, պէտք է իր անձին և իր գործին իսկապէս տէրն ըլլայ, որպէսզի ոչ զինքն անարգէ և ոչ գործը անարգէ. և չի կրնար իր պատասխանատուութիւնը վարկապարագի պատճառանքներով թոթափել։ Բարեմտութեան գովեստը չենք ուրանար, բայց պէտք չէ զայն մղել մինչև այն կէտը, որ ինքզինքը ցուցնէ ի յամենայն կողմանց թափուր և զուրկ դատարկ և խեղճ ինչպէս Պասմաճեան կը խոստովանի եղած ըլլալ։ Կը յարէ իսկ, թէ ի յամենայն գործողութիւնս իմ ունիմ զկախումն զնմանէ, վերոյիշեալ ամիրայէն, որ ըստ իւրոյ դիտման կամէր զմեզ գործիք ունել ի ձեռին իւրում (ՊԱՍ. 101)։ Առեղծուածային ըլլալու չափ անբացատրելի կը դառնայ Պասմաճեանի պաշտօնավարութիւնը, երբոր կը տեսնենք, որ այսչափ տկար և երերուն ըլլալով մէկտեղ, գրեթէ 10 տարի աթոռին վրայ կը մնայ մինչև 1773 ոչ մեծամեծներ և ոչ ազգը կուզեն զայն տապալել, և ոչ ինքը հաստատամիտ զզուանքով մը կը խորհի դժուարին կացութենէն դուրս ելլել։ Պասմաճեան չուզելով ալ ցուցուած էր Սիմէոն կաթողիկոսը, սակայն բարեբախտաբար Սիմէոն շուտով իմացաւ թէ Պասմաճեան իր գործերուն նախապատճառը և անկախ հեղինակը չէր, և չուզեց իր հակառակութիւնը յառաջ վարել մինչև վերջին ծայրը։ Պասմաճեանի կացութիւնը տկարացնող պատճառներուն գլխաւորներէն մէկն ալ եպիսկոպոսական աստիճանն էր, որով ստորնագոյն գիրք մը ունենալ կը նկատէր բազմաթիւ եպիսկոպոսներու հանդէպ, որոնք մայրաքաղաքին մէջ կը գտնուէին։ Նոյնիսկ ընտրութեան ատեն այդ պարագան նկատի առնելով, Պասմաճեանի խոստացուած էր, զայդ հոգդ մեք կու հոգամք, դու ամենևին հոգ մի աներ, միայն թէ դու այժմս ի յանձդ առ զայս գործ և զպաշտօնս (ՊԱՍ. 117), բայց երբոր Պասմաճեան Էջմիածին երթալ ուզեց, ամիրան ընդդիմացաւ յայնմ խորհրդոյ, անպատշաճ ցուցնելով Օսմանեան պետութեան պատրիարքի մըօտար տէրութեան երկրին երթալ (ՊԱՍ. 117) բայց երբոր Պասմաճեան էջմիածին երթալ ուզեց, ամիրան ընդդիմացաւ յայնմ խորհրդոյ, անպատշաճ ցուցնելով օսմանեան պետութեան պատրիարքի մը օտար տէրութեան երկրին երթալ (ՊԱՍ. 117)։ Այս պատճառով մեծամեծներու բերնէն գրուեցաւ կաթողիկոսին աղերսանօք, չխնդրել և չհարկել այն ի սուրբ աթոռն Էջմիածինի գալ, ցուցնելով իսպառ անկարելի, վասն լինելոյ հրամանաւ և ֆէրմանաւ թագաւորին։ Սիմէոն նկատելով որ պատճառը յիրաւի էր իսկ (ԴԻՒ. Գ. 404)։ 1765 սեպտեմբեր 10-ին, խաղաղութեան և պաշտութեան հրաւէր կարդալէ և սիրոյ հրամաններ տալէ ետքը, որովհետև, կ՚ըսէ, պատրիարքը մեր եղբայր է և սերելի այսուհետև, տուաք հրաման թագ դնել ի գլուխն, զթագ դնել ի ժամ սրբազնագործութեան պատարագի, յաւելլով թէ բաց ի պատրիարք վարդապետէ յեղբօրի մերմէ, այլք վարդապետք որք չեն եպիսկոպոսք՝ չունին հրաման դնելոյ և ի կիր արկանելոյ (ՊԱՍ. 45)։

« 2087. Սիմէոնի Ցաւիլը   |   2089. Ձեռնադրութեան Խնդիր »
© Gratun.org