Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Սիմէոն Ա. Երեւանեցի

2089. Ձեռնադրութեան Խնդիր

Պասմաճեան Սիմէոնի այդ բարեացակամութենէն քաջալերուած, առաջարկեց որ արտօնութիւն տայ Կ. Պոլիս գտնուող եպիսկոպոսներուն ձեռքէն ձեռնադրութիւն ստանալ (ԴԻՒ. Գ. 699), իբրև բացառիկ պարագայ մը, քանի որ Նիկիական կանոնով ալ վաւերական կը սեպուէր երեք եպիսկոպոսներու ձեռքով կատարուած ձեռնադրութիւնը։ Սակայն Սիմէոն բացէբաց մերժեց այդ առաջարկը, և իրաւամբ. վասնզի օրինակ տուած և դուռ բացած պիտի ըլլար ապագային ալ, որևէ պատճառնքով կամ պատրուակով առանց կաթողիկոսի ձեռնադրութիւն կատարելու։ Մենք ալ կ՚ընդունինք թէ վաւերականութեան կողմէն կրնայ հիմնուիլ Նիկիական կանոնին վրայ, և թէ ձեռնադրութիւն կատարելը մետրապոլիտական է, և ոչ տիրապէս պատրիարքական իրաւունք մըն է։ Սակայն մեր եկեղեցւոյն մէջ հնաւանդ, և գրեթէ նախնական սովորութեան և հաստատուն օրէնքի ոյժ ստացած է եպիսկոպոսական ձեռնադրութիւնը կաթողիկոսին վերապահելու կանոնը, և չէինք ուզեր որ այն որևէ կերպով խախտուէր կամ վտանգուէր։ Մանաւանդ մեր ազգին ներկայ վայրավատին և ցրուած վիճակին մէջ, միւռոնի օրհնութեան և եպիսկոպոսի ձեռնադրութեան կաթողիկոսին յատկացուած ըլլալը, զօրաւոր ազդակ մը կը կազմէ պարտաւորեալ յարաբերութեան և անբաժին միութեան, և պէտք է որ Հայերս գուրգուրանքով պահենք զայն ինչ ալ ըլլայ այդ մասին ուրիշ եկեղեցիներու տարբեր սովորութիւնը։ Սիմէոն այնչափ առջև գնաց իր պնդումին վրայ, որ Պասմաճեանի Էջմիածին երթալուն անհրաժեշտութիւնը համակերպելով, յանձնառու եղաւ թէ գրով և թէ բանիւ իւրով (ՊԱՍ. 117), և յատկապէս ալ գրեց (ԴԻՒ. Գ. 702), որ ինքն Օսմանեան կայսրութեան մէկ քաղաքը կամ նոյնիսկ Կ. Պոլիս փոխադրուելով Պասմաճեանի ձեռնադրութիւնը կատարէ։ Սիմէոն երկարօրէն բացատրած էր իր զգացումը, և միանգամայն հրամայած իր գիրը ընթեռնուլ և ներկայութեան իշխանացն, զի և նոքա գիտասցեն (ԴԻՒ. Գ. 703), բայց ստէպ յիշուած ամիրան, ուրիշներ ալ իրեն համաձայնեցնելով, այս անգամ ալ Սիմէոնի գալուստը արգելելու աշխատեցաւ, բերելով ի մէջ զբազում ընդդիմութեանս և զզանազան պատճառս։ Այլ թէ այս դժուարութիւնները ինչ էին, բացատրուած չեն,. միայն թէ Պասմաճեան՝ Կարապետ Ուլնեցիի (§ 1944), և Թորոս Սսեցիի օրինակները կը յիշեցնէ (ՊԱՍ. 117), ուստի կը հետևցնենք, թէ Մայր աթոռէ դուրս ձեռնադրութեան պատճառանքը խօսուած պիտի ըլլայ։ Այլ թէ ինչ կերպով գրեցին և Սիմէոնի գալուստը արգելեցին, չենք գիտեր, միայն թէ անհնար եղաւ Պասմաճեանի զիւր թերութիւնն դարմանել և եպիսկոպոսանալ, թէպէտև կ՚ըսէ, ևս առաւել մեք կարէաք լինել, ըստ որում որ հարկաւոր ևս էր լինելն մեր, որովհետև բոլոր ազգին և Ստամպօլու քաղաքին ոչ-բարով-պատրիարք անուանեալ էաք (ՊԱՍ. 117)։ Այնուամենայնիւ Պասմաճեան, լոկ վարդապետութեամբ, ինը տարի պատրիարքութիւն վարեց, և պէտք է իբրև կոյր և փոքրոգի նկատենք իրեն դէմ եղած հակառակութիւնը, որ երբ գլխաւոր կէտին այսինքն պատրիարք մնալուն յանձնառու կ՚ըլլար, եպիսկոպոսանալուն դէմ ահագին դիմադրութիւններ կը մղէր։ Եթէ Պասմաճեանի օրինակը կ՚արդարացնէ եպիսկոպոս չըլլալով պատրիարք ըլլալու ենթադրութիւնը, սակայն անկէ ծագած անտեղութիւնները, միևնոյն ատեն իբր ձախող և անյարմար կը ցուցնեն անոր կրկնումը. և իրաւամբ օրէնք եղած է այժմ՝ հարկաւ եպիսկոպոսական դասակարգէն առնել Կ. Պոլսոյ պատրիարքը։

« 2088. Սիմէոն և Գրիգոր   |   2090. Սիմէոնի Շինութիւնները »
© Gratun.org