Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Սիմէոն Ա. Երեւանեցի

2092. Աղուանից Աթոռը

Սիմէոնի շինարար և քաղաքական յաջողութիւններէն աւելի ազ բարձր եղան իր եկեղեցական ձեռնարկները, որոնք գլխաւորապէս Մայրաթոռոյ հայրապետական իրաւունքներուն պաշտպանութեան շուրջը կը դառնան։ Ներսէս Գանձակեցին, որ բաւական ալեկոծ և շատ երկար ատեն Աղուանից կաթողիկոսութիւնը վարեց մինչև 1763 (§ 2019) մեռաւ երբ տակաւին կենդանի էր Շամախեցին։ Անոր մահուընէ ետքը եղբօրորդին Իսրայէլ, ի տղայութեան եպիսկոպոս արարեալ, կաթողիկոս կօծուի Աղուանից Պարսիկ խանին Շահվէրտիի կամքով, առանց Հայոց կաթողիկոսին հաւանութեան և առանց բոլոր Աղուանից համակամութեան։ Իսրայէլ օծումէն ետքը Շամախեցիին կը դիմէ հաստատութիւն խնդրել, որ իբր պատասխան գրէ զթուղթս մեղադրականս և յանդիմանականս։ Բայց Շամախեցին նոյն օրեր կը վախճանի, և Իսրայէլ իր համախոհներով Սիմէոնին կը դիմէ, որ նոյնպէս հաւանութիւնը կը զլանայ, պահանջելով որ Իսրայէլ անձամբ ներկայանայ և դիմադրող կողմերը հաճեցնելով գործը վերջացնէ։ Իսրայէլ չի գար և Աղուաններու այն կողմը, որուն Իսրայէլ հաճելի չէր, 50 հոգիէ բաղկացեալ պատգամաւորութիւն մը կը կազմէ, և խաներէ ոմանց ալ հաւանութեամբ, Էջմիածին կը բերէ գոմն վարդապետ Յովհաննէս, որ կաթողիկոս ձեռնադրուի։ Սիմէոն ասոր ալ չի հաւնիր, թախանձանաց և սպառնալեաց կը դիմադրէ, իսկ պատգամաւորները Գանձասար կը դառնան, և հոն Յովհաննէսը կաթողիկոս կը ձեռնադրեն։ Այդ բաժանումէ յառաջ եկած կենամաշ խռովութիւն տևեց, մինչև որ 1765-ին Սիմէոն Յովհաննէսը քաշելու համոզեց, եթէ Իսրայէլ հանդգնի և Մայրաթոռ ներկայանայ։ Բայց Իսրայէլ, Շահվէրտիին ապաւինելով, միշտ ընդդիմացաւ, անարգելով հերկլի ալ յորդորները և Տփղիսի առաջնորդ Զաքարիայի պատուիրակութիւնը։ Երբ Իսրայէլ վերջնապէս հեստեց, Սիմէոն եպիսկոպոսական ժողովով զայն աթոռէն ղրկեց, կամ ինչպէս ինքը կըսէ, լուծաք ի կարգէն և խստեցաք ըստ արժանւոյն։ Յովհաննէսի ալ օրհնութեամբ և աղօթիւք կաթողիկոսական աստիճանը վաւերացնելէ ետքը, պատշաճ պատուով և կոնդակներով և հրահանգներով յղեց Գանձասար, Տփղիսի Զաքարիա վարդապետն ալ ընկեր տաքով, որ յանուն Մայրաթոռոյ պէտք եղածը գործէ։ Պաշտօնական գործողութեան թուական ցուցուցած է 1765 դեկտեմբեր 25 (ՋԱՄ. 91), իսկ Էջմիածինէ մեկնած են դեկտեմբեր 28-ին (ԴԻՒ. Գ. 370), հարկաւ Ծննդեան տօնը Գանձասարի աթոռին մէջ կատարելու շտապով։ Իսրայէլէ փորձեց Հերակլի պաշտպանութեան դիմել, բայց ընդունելութիւն չգտնելով, ձեռնունայն Տփղիսէ Գանձակ դարձաւ, ուր քաշուած մնաց 11 տարի բանադրանաց ներքոյ (ԴԻՒ. Գ. ճժը), և Յովհաննէս շարունակեց կաթողիկոսութիւնը վարել։

« 2091. Քաղաքական Ազդեցութիւն   |   2093. Ռուսիոյ Վիճակ »
© Gratun.org