Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Սիմէոն Ա. Երեւանեցի

2113. Կ. Պոլսոյ Աթոռ

Կոստանդնուպոլսոյ պատրիարքութեան վրայ խօսելով նորէն պիտի յիշենք թէ ալեկոծեալ և դժուարին կացութեան մէջ կը գտնուէր Գրիգոր Պասմաճեան վարդապետ պատրիարքը (§ 2089)։ Առեղծուածային կերպարան մը ունի այդ կացութիւնը, որուն մէջ Պասմաճեան ծանր հակառակութիւններու և աւելի ծանր ամբաստանութիւններու ներքև գտնուելով ալ՝ իր պաշտօնին վրայ կը մնայ, թէպէտ յակամայից պաշտօնի կոչուած կը ցուցնէ ինքզինքը։ Ինքն չի թողուր ու չի թօթափեր պաշտօնը, և ոչ ալ իր հակառակորդները վերջնական կերպով զայն հեռացնելու չեն ձեռնարկեր, և ինը տարիներ կը շարունակէ այդ աներանելի կացութիւնը, մինչ շատ դիւրին էին թէ Պամսաճեանի իւրովի հեռանալը և թէ Պասմաճեանի բռնի հեռացուիլը։ Հակառակորդներու գլուխը կը գտնուէր Գասպար Մուրատեան ամիրան (§ 2087), թէպէտ չենք գիտեր թէ ինչ անձնական հակառակութեան պատճառ կը գտնուէր մէջերնին, քանի որ Ահագինի խնդիրը այնչափ զօրաւոր գրգիռ մը պէտք չէր ըլլար այլևս, Ահագինին և Շամախեցիին մեռներէն և գործին փակուելէն ետքը։ Պասմաճեան աւելի գործունեայ հակառակորդ մը աւելցաւ, Մանուէլ Բալուեցի քահանան, այն որ Նալեանի օրով ալ շփոթներու գլուխ էր կանգնած և պետական հրամանով աքսորուած (§ 2060)։ Մանուէլ զկնի սակաւ ժամանակի Կիպրոսի աքսորավայրէն փախչելու հնարքը գտած էր, մօրուքը զերծելով և տարազը ծպտելով (ՊԱՍ. 113), և Կ. Պոլիս գալուն Սիմէոն ամիրայի միջնորդութեամբ աքսորի հրամանն ալ ջնջել տալ յաջողած էր, և պահ մը առանց քահանայագործելու մնալէն ետքը՝ այդ արտօնութիւնն ալ ձեռք ձգել էր պատրիարքէն՝ Գասպար Մուրատեանին պահանջմամբ (ՊԱՍ. 114), և մինչև իսկ պատրիարքարանէն շաբաթական ռոճիկ ստանալու սկսած էր (ՉԱՄ. Գ. 875), հարկաւ հանդարտ մնալու պայմանով։ Սակայն Մանուէլ այդչափով վաստակուելու մարդը չէր։ Նա յարմար և ինքնընծայ գործիք դարձաւ Գասպարին ձեռքը, և Պասմաճեանը հալածելու ամենայարմար գործիչ մը։ Իր կողմը շահեցաւ և գործակից կազմեց Աբրահամ Ակնեցին, որ էր յառաջագոյն ի գործ և ի ծառայութիւն պատրիարքին, իբր դրան գործակատար (ՊԱՍ. 114), և Սարգիս Տիպաճեան քահանան, Սամաթիոյ Ս. Գէորգի ծխատէրերէն (ՊԱՍ. 21), այն որ հնուց ալ Մանուէլի ընկերակից էր եղած (§ 2060)։ Նորէն կազմուեցաւ Մանուէլեանց անհանդարտ խմբակը, հովանաւոր ունենալով Գասպար Մուրատեանը, այն որ պետն ազգիս կը կոչուի Պասմաճեանէ (ՊԱՍ. 114)։ Մանուէլ սկսաւ ամէն կերպերով վատաբանել և զրպարտել, և պատրիարքը վարկաբեկել ընելով տապալելու աշխատիլ։ Մանուէլի վերադարձին, և Մանուէլեանց կազմակերպուելուն թուական ցուցուցած է 1766 տարին (ՉԱՄ. Գ. 875), որ է ըսել Պասմաճեանի պատրիարքութենէ ելնելէն եօթը տարի առաջ։

« 2112. Անտոնեանք Եւ Զըմմառ   |   2114. Պասմաճեանի Դէմ »
© Gratun.org