Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Սիմէոն Ա. Երեւանեցի

2125. Սիմէոնեան Տօնացոյց

Այդ տասը տարիներու մէջ աշխատեցաւ անշուշտ Սիմէոն՝ տօնացոյցի մասին յղացած միտքերը գործադրել, և հետզհետէ իր աշխատութիւնը լրացնել և յղկել, և հասցնել այն վիճակին՝ որուն մէջ մամուլի յանձնուեցաւ 1774-ին։ Այդ աշխատութիւնը երկու մասի կամ երկու հատորներու կը բաժնուի, որոնց երկրորդը տարեկան դասաւորութեանց ամէն պատահականութիւնները կու տայ, այսինքն 36 տարեգիրներու վրայ՝ նոյնչափ տեսակ փոփոխութիւնները կը ցուցնէ, որոնք ծագում կ՚առնեն զատկի տօնին մարտ 22-էն մինչև ապրիլ 25 տարբերելէն։ Իսկ նահանջ տարիները կը դասաւորուին փետրուարի 28-էն ետքը նախընթաց տարեգիրին անցնելով, որով փետրուար 28-ի կրկնութիւնը փետրուար 29 կը դառնայ, և անոր վրայ կը քալեն տարւոյն մնացած տասը ամիսները։ Սիմէոնի աշխատութեան այս մասը յոյժ գնահատելի և օգտակար գործ մըն է, որով կանուխէն ապահովուած է իւրաքանչիւր տարւոյ դասաւորութիւնը, և բոլոր Հայ եկեղեցիներ ուր ուրեք գտնուին աշխարհի որևէ կողմը, կրնան միևնոյն կերպով իրենց տօնակատարութիւնները ընել։ Ուր որ Սիմէոնի տօնացոյցը տարբեր կերպարան կը զգենու առաջին մասն է, այինքն բուն տօնացոյցն է, որուն մէջ ուած է նորութիւններ մուծանել, թէ ինչ ինչ տօներ տեղափոխելով, և թէ ծիսական կամ տօնական պատշաճները այլայլելով։ Տօներու տեղափոխութենէն արդէն քանի մը հատը յիշեցինք, զորս յատուկ կոնդակով հրամայուած էր, Բարթողիմէոսի և Յուդայի տօնը՝ Թադէոսի և Բարթողիմէոսի տօնի վերածելով, և տօնը Յիսնակաց առջի շաբաթ օրուան տանելով, պահանջուած տեղափոխութիւններով մէկտեղ (§ 2120)։ Բայց այդչափով չաւարտեցան Սիմէոնի փոփոխութիւնները։ Ազգասիրական նախանձայուզութեամբ՝ ուզեց ազգային տօները նախապատուել շաբաթ օրերու փոխադրելով, որոնք ի լուր աւուրս և ի պահս եդեալ էին, և առանց հանդիսաւորութեան կը տօնուէին, զոր Սիմէոն յառաջ եկած կը կարծէ յանփորձութենէ ու կամ ի թուլութենէ և ի զանցառութենէ մերայնոց (ՍԻՄ. 9)։ Ըստ այսմ Ներսէսի և Խադայ տօնը Հոգեգալստեան չորրորդ երկուշաբթիէն երկրորդ շաբաթին բերաւ։ Տրդատայ և Աշխէնի և Խոսրովիդխտոյ տօնը՝ Հոգեգալստեան հինգերորդ երկուշաբթիէն չորրորդ շաբաթին փոխադրեց, Որդւոց և Թոռացն տօնը՝ Հոգեգալստեան հինգերորդ երեքշաբթիէն Վարդավառի երկրորդ շաբաթին տարաւ, Մեսրոպի և Թարգմանչաց տօնը՝ Վերափոխման չորրորդ երկուշաբթիէն Խաչին չորրորդ շաբաթին փոխադրեց։ Եւ Աբգարի տօնը Ադդէէն զատեց, և Յիսնակաց չորրորդ հինգշաբթիէն հանելով շաբաթին դրաւ։ Այդ փոխադրութիւնները ստիպեցին ուրիշներ ալ ընել պարպուած օրերը լեցնելու, և տարուած օրերուն մէջ եղողները տեղաւորելու համար։ Աստուածածնայ Տուփին և Գօտիին յիշատակները, որոնք կամաւոր էին և չէին տօնուեր, հաստատուն կերպով զետեղեց Հոգեգալստեան հինգերորդ և Վերափոխման երրորդ կիրակիներուն։ Յովհաննէս Օձնեցի, Յովհաննէս Որոտնեցի, և Գրիգոր Տաթևացի վարդապետները Մեծպահոց երրորդ շաբաթ օրը առնել հրամայեց, մինչ Աղեքսանդր Աղեքսանդրացին և Գրիգոր Ակրականդացին տօնացոյցէն հանեց։ Ըսողներ կան՝ թէ Յովհաննէս Օձնեցին կանուխէն ալ տօնուած էր, և թէ Սիմէոն այդ առթիւ Մովսէս Տաթևացին ալ տօնացոյցին անցուց (ՊԷՐ. 1), սակայն մենք այդ կէտերը ստուգող փաստ չենք գտած։

« 2124. Տօնացոյցի Խնդիր   |   2126. Ծիսական Պատշաճներ »
© Gratun.org