Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Սիմէոն Ա. Երեւանեցի

2133. Գործածուած Միջոցներ

Այդ միջոցին տեղի ունեցած պատահարները միտք չունինք շատ մանրամասնութեամբ յառաջ բերել, թէպէտև բաւական նիւթ կրնային մեզ մատակարարել Պօղոս քահանային և Սարգիս դպիրին յիշատակագրութիւնները, այլ պիտի ստիպուէինք շատ աւելի երկարել մեր պատմութիւնը։ Մելի մօտիկ ժամանակներ շատ մանրամասնութիւններ պահած են, և թերևս հետաքրքրական ալ են, բայց մենք որոշ գիծէ մը անդին անցնիլ չենք ուզեր։ Պետական հրամանները կը տրամադրէին հեստեալները բանիւք և գանիւք խրատել, և անսաստներ թիապարտութեան ենթարկել կամ գաւառնե աքսորել, և միանգամայն ինչքերնին յարքունիս գրաւել։ Վերջին պայմանը պետական պաշտօնեաները աչալուրջ գործունէութեան կը յորդորէր։ Այսպիսի ատեններ անձնական կիրքեր և մասնաւոր վրէժխնդրութիւններ ալ ասպարէզ կը գտնեն իրենց ձգտումները յագեցնելու, ուստի ամենայն օրինաւորութեամբ սկսուած գործ մըն ալ կրնայ զեղծումներու առիթ ընծայել, որոնց համար օրէն չէ պատասխանատուութեան ենթարկել օրինաւորութեան սահմանին մէջ գործի ձեռնարկողը։ Երբոր տեսաւ Զաքարիա, որ ի ձեռաց անզգամ ճահիլից, կերպ կերպ խայտառական արարքներ կը ւատարուին կաթոլիկ մեռելներուն վրայ, և թշնամութիւններ կը գործուին հեստեալներուն դէմ, պարտք սեպեց աւագերէցներու ձեռքով խստիւ արգելքներ հրատարակել եկեղեցիներու մէջ, թէ գործը ինձ յանձնեալ է, վասնորոյ ես պատժելոց եմ զնոսա և ես պսակելոց, և ձեզ միայն հպատակիլ և սիրով ընդ նոսա վարիլ պէտք է (ՍՐԳ)։ Ձեռք առնուած խստութեանց երեսէն, եթէ ոչ ի նոցունց գլխաւորաց, գոնէ շատեր ի միջակաց և ի ստոր անձանց հնազանդութիւն ցուցանէին (ՍՐԳ)։ Սակայն անոնք ալ, որ խոնարհ եղեն յոյժ, հաստատամիտ չեղան, միայն տ՛եաց ժամանակ ինչ այսպէս, և ապա դարձան անդրէն յառաջին (ԴԻՒ. Ժ. 258)։ Ըմբոստութիւնը կամ դարձը, Հայոց եկեղեցիներ չգալու կամ գալու, և անոնց պաշտօնեաներէն խորհրդակատարութիւն չընդունելու կամ ընդունելու մասին ըլլալով, յայտնի է թէ ետ դառնալնին՝ լատին կամ յատինացեալ պաշտօնեաներու միամիտ ժողովուրդին խիղճին վրայ բռնանալուն հետևանքն էր, Եէնիչէրիներու տղային ուղղուած հրովարտակին մէջ իբր Էլպաշի կը յիշուին 35 անձեր, ոմանք վարդապետ և ոմանք քահանայ (ԴԻՒ. Ժ. 243), սակայն յանուանէ չենք գիտեր թէ որոնք են այս թիւին մէջ մտնողները։ Հաւանաբար պատրիարքարանէ հաղորդուած հռոմէադաւան կարգաւորներու ցուցակի մը կակնարկուի։

« 2132. Զաքարիայի Ընթացքը   |   2134. Եպարքոսներու Փոփոխում »
© Gratun.org