Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Սիմէոն Ա. Երեւանեցի

2139. Սիմէոնի Մահը

Հոգւով ընկճուած, մարմնով հիւծուած, ցաւերով սուզուած, վշտագին օրեր անցուց Սիմէոն 1779-1780 ձմեռուան մէջ։ Սրտակէզ եռանդով կը ջանար բան մը ընել, աթոռին վնասները և ժողովուրդին թշուառութիւնները դարմանել, այլ կը պակսէին իրեն անձնական ոյժն ալ, պահանջուած միջոցներն ալ։ Ներքին և արտաքին ցաւերով շրջապատուած տակաւին կը տոկար անտանելի վիճակի մէջ ձմեռն ու գարունը բոլորեց, և վերջապէս 70 տարեկան, բայց բոլորովին հիւծած հոգին աւանդեց, 1780 յուլիս 26, Վարդավառի կիրակի օրը ժամը 4-ին կէսօրուան մօտ (ՇԱՀ. Ա. 231)։ Յուղարկաւորութիւնը կատարուեցաւ մեռելոցի երկուշաբթին, և մարմինը թաղուեցաւ Ս. Գայիանէի գաւիթին հարաւկողմը։ Տապանագիրը իբր իր բերնէն գրուած է (ԴԻՒ. Գ. ճղդ), և անհաւանական չէ որ կանխաւ իրմէ յօրինուած ըլլայ։ Սիմէոնի գործերուն և դիտումներուն մասին ինչինչ դիտողութիւններ ըրած էինք, գլխաւորապէս Կոլոտի նկատմամբ գրածներուն (§ 1946), և Կ. Պոլսոյ պատրիարքութեան շուրջը ունեցած կարծիքին (§ 2085), և տօնացուցական կարգադրութեանց վրայ (§ 2127)։ Սակայն այդ չարգելեր որ չճանչնանք անոր վրայ այն վեհ և ընտիր հոգիներէն մին, որ իրենց արթուն միտքով, լուրջ ջանքերով և անխոնջ աշխատութեամբ՝ տիպար գործիչը կը կազմեն, և իրենց ժամանակին տիրապետող դէմքը կը դառնան։ Իր վրայ խօսած ատեննիս ջանացինք զանազան ճիւղերու մէջէն յիշել կարևոր գիտելիքները, որպէսզի ըզգալի կերպով ցուցուի անոր բազմապիսի գործունէութիւնը, և այստեղ կրկին ամփոփելու պէտք չենք տեսներ։ Իրմէ մնացած յիշատակներէն ամենէն գլխաւորն է Մայր աթոռոյ վարչութեան և մատակարարութեան մէջ կարգ ու կանոն և գիր ու արձանագիր մտցնելը, որ նոր ժամանակներու նկարագիրը կը կազմէ, և Սիմէոն գրեթէ անոր հիմնադիրը եղած կըլլայ։ Յիշատակելի է նաև վանական կամ միաբանական կառավարութեան մէջ իմաստութիւնը բռնութեան տեղ փոխանակելը։ Իր օրով դադարեցաւ խարազանին և գաւազանին իբրև խրատի և ուղղութեան միջոց գործածուիլը, որով իրմէ առաջ կը խոշտանգուէին ամէնէն բարձրաստիճան և ամէնէն պատկառելի եկեղեցականներն ալ (ԴԻՒ. Գ. ճղբ)։ Տէր ողորմեա սրտառուչ աղօթքները, Արի Աստուած զգայուն երգը, և Ամենասուրբ Երրորդութիւն սովորական դարձած մաղթանքը, Սիմէոնի հեղինակութիւն են, որ իր ատեն իբրև կամաւոր աղօթք պատեհ առիթներու մէջ կը գործածուէին, բայց այնչափ մեծ ընդունելութիւն գտան, որ այսօր պատարագներու և Եկեսցէներու և հսկումներու իբրև պարտաւորիչ մաս նկատուած են ու կը գործածուին այնպիսի մտադրութեամբ մը, որ կարծես թէ Լուսաւորիչէ մնացած և անյիշատակ ժամանակներէն արմատացած ըլլային։ Երբ կը դիտենք որ այս մաղթանքները անարուեստ յօրինուած մը ունին, կը ստիպուինք վերագրել այդպէս սրտագրաւ եղած ըլլալը, և անոնց մէջ տեսնել Սիմէոնի եռանդուն և ազգասէր զգացումները։

« 2138. Քաղաքական Տագնապ   |   2140. Դաւանական Զգացում »
© Gratun.org