Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Սիմէոն Ա. Երեւանեցի

2142. Կաթոլիկ Եղողներ

Կոստանդնուպոլսոյ մէջ տիրող շփոթ կացութեան միջոցին, մէկ կողմէն Արևմուտքի հանգստութիւնը, և Արևմուտք դիմողներուն նպաստաւորուելուն հրապոյրը, միւս կողմէն պաշտօնի մրցակիցներէն ոմանց անյաջողութեան մատնուիլը, աւելցնելենք լաւագոյն բախտի մը հանդիպելու ակնկալութիւնները, կողմնակիցներ շահելու համար պապական քարոզիչներու և եւրոպական դեսպաններու թափած ճիգերը, եկեղեցականներէն ոմանց առիթ ընծայեցին Արևելքէ հեռանալ և շունչերնին Արևմուտք առնել, ուր հաստատուած կամ ապաւինած ազգայիններ դիւրակեաց վիճակ մը ունենալ կը կարծուէին։ Այդ շարժումին մէջ պէտք է զատել զարգացման նպատակով և դաստիարակութեան փափաքով գացող դեռահասները, որոնք հռոմէադաւան միաբանութեանց կամ վարժարանաց աշակերտութիւնը կը կազմէին, և մինչև մէկ աստիճան իրենց գործը գեղերեսելու պատրուակ կրնային գտնալ։ Հռոմէադաւան գրիչներ ասոնցմէ շատ աւելի կարևորութիւն կ՚ընծայեն՝ Հայ եկեղեցւոյ մէջ յառաջացող եպիսկոպոսներէ ոմանց, որոնք իրենց ընթացքին վերջերը Արևմուտք անցնելու և այնտեղ ստիպեալ հռոմէադաւանութեան հետևելու հարկին ներքև գտնուած են։ Ասոնց գործը իբր հռոմէադաւան դատին ուղղութեան և ճշմարտութեանը փաստ կը ներկայացուի, սակայն մեր կարծեօք շատ տկարացած կը մնայ հռոմէադաւանութեան դատը, եթէ իր ոյժը այսպիսիներու հեղինակութենէն պիտի ստանայ։ Ընդրելագոյն օրինակն է Սարաֆեանը, մերթ այս և մերթ այն եկեղեցւոյն ծառայող, մերթ այս և մերթ այն վարդապետութիւնը քարոզող։ Ուստի եթէ քանի մը տասնեակներ ալ կարենան համրել այսպիսի անուններէն, չենք կարծեր թէ զօրաւոր փաստ մը կազմած ըլլան իրենց ընդգրկած հռոմէադաւան դատին պաշտպանութեան։ Մենք անկախաբար գործին տրուած նշանակութենէն, չենք ուզեր զանց ընել գոնէ գլխաւորներուն անունները, քանի որ պատմական եղելութեանց կարգը կը մտնեն։

« 2141. Սարգիս Սարաֆեան   |   2143. Յարութիւն Բասենցի »
© Gratun.org