Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ղուկաս Ա. Կարնեցի

2160. Նորէն Զաքարիա

Այս միջոցին Զաքարիա հեռուէն հանդիսատես՝ անցած դարձած շփոթութիւնները կը դիտէր, և կը զբաղէր Պրուսայի առաջնորդութեան գործերով, ըստ կարի կարգադրելով տեղւոյն կացութիւնը, յանձանձելով ժողովուրդին պէտքերը, և համակցութիւն աճեցնելով իրեն շուրջը։ Միևնոյն միջոցին մանրամասնեալ տեղեկութիւններ կը ստանար Ուզուն Մէհմէտի Անկիւրիոյ մէջ ունեցած գործունէութեան, և չորս եկեղեցիներունկաթոլիկներէն առնուելուն վրայ, որուն առաջին լուրը լսած էր պատրիարքարանէ մեկնած ժամուն (§ 2157)։ Չորս եկեղեցիներ խաղաղութեամբ ազգային առաջնորդարանին ձեռք կը մնային, 12 աքսորեալներէն Մաղաքիա Էմիրօղլու և Յովհաննէս Գըլըճօղլու, որ վերջի անգամ կրկին ձեռբակալուած էր (§ 2156) մեղայի գալով և ստորագրութիւն տալով ազատած էին, ընդ նոսա իննհարիւր քսան և չորք տունք ևս, կաթոլիկութենէ ետ դարձած և տուգանքի յանձնառութեամբ ստորագրութիւն տուած էին։ Զաքարիա ասոնք լսելով յոյժ ուրախացաւ և ցնծացեալ բերկրեցաւ, զի գոնէ այն արկածին՝ որուն ենթարկուեցաւ, զարդիւնսն ետես անյապաղ։ Անդին Կ. Պոլսոյ մէջ Համատացիին դէմ հակառակութիւնը օրէօր սաստկացաւ, կառավարութիւնն ալ տեսաւ, որ այլևս անհնար է անոր պաշտօնի վրայ մնալը, և մերձակայ զատկի տօնին առթիւ անտեղութեանց առիթներ պիտի տրուին, ուստի 1782 մարտի կէսին ատենները, հրաման ըրաւ որ Համատանցին պատրիարքարանը թողու, և երթայ Գարթալ գիւղը նստի, Մարմարայի հանդիպակաց եզերքը, և ժողովուրդն ալ ազատօրէն իր կամքը յայտնէ պատրիարքական խնդիրին մասին։ Համատանցին հեռացաւ, և ժողովեալ բազմաց ի մի ըստ հրամանի տէրութեան, բացարձակ միաձայնութեամբ Զաքարիայի աքսորէ բերուիլը և նորէն պատրիարք ըլլալը խնդրեցին, և յայտարարեցին, որ ուրիշ մը, եթէ հրեշտակ ևս իցէ, չէ մեզ ընդունելի, և ոչ խռովութիւնս այս առնու դադարումն։ Եպարքոս Իզզէթ Մէհմէտ, արդէն յակամայից Զաքարիայի պաշտօնանկութեան համակերպած էր (§ 2157), ուստի հաճութեամբ հաւանեցաւ, և կայսերական հրամանն ալ ստանալով, իսկոյն պաշտօնագիրը գրեց Կ Պրուսա յղեց, արքունական պաշտօնէի ձեռօք Զաքարիան մայրաքաղաք առաջնորդելու համար։ Գիրը Պրուսա հասաւ Զատկի կիրակի օրը արև մտնալէն ժամ մը ետքը, 1782 մարտ 27-ին, որ կը հանդիպէր զատիկը, և ոչ 25-ին, ինչպէս գրուած կը գտնենք Ե. և Է. թուատառերու շփոթութեամբ։ Պաշտօնեան կը ստիպէր միւս առտու ճամբայ ելլել, բայց Պրուսայի խարաճճիխաշը մեծ աղայն ընդդիմացաւ ըսելով, թէ պատիւ մը չըրած չի թողուր, քանի որ Զաքարիա ցարդ յիւր նստեալ սենեակէն արտաքս ոչ է ելեալ, բաց ի յեկեղեցի գնալոյն։ Անկէ ետքը զինուորական հետևորդներով և ժողովրդական ուղեկիցներով Պրուսայէ մեկնեցան զատկի երեքշաբթի առտուն մարտի 29-ին, և այն գիշեր Ղարսախ գիւղը օթևանեցան, և չորեքշաբթի 30 մարտ՝ Չէնկիլէր հանդիպելով իջան Եալովա, և յատուկ բերուած նաւով ճամբայ ելան, բայց ալեկոծութեան հանդիպելով անմարդաբնակ կղզի մը ապաւինեցան, և հոն գիշերեցին։ Կանուխ այն տեղէն մեկնելով Հարէմիսկէլէսի նաւահանգիստը ելան հանդէպ քաղաքին մեծի, ուսկից եպարքոսական հրաւիրակ մը զիրենք պետական դուռը առաջնորդեց (ԴԻՒ. Ժ. 305-307)։

« 2159. Համատանցիի Ընթացքը   |   2161. Գործի Կը Սկսի »
© Gratun.org