Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ղուկաս Ա. Կարնեցի

2176. Երուսաղէմի Կանոններ

Յովակիմ ներքին խնդիրներ ալ ունեցաւ աթոռին վարչութեան և ընչից մատակարարութեան և սեփականութեանց պաշտպանութեան մասին, որոնց արձագանգը մինչև Կ. Պոլիս հասաւ, և պատրիարքն ու պատրիարքարանը ալ զբաղեցուց։ Զաքարիա ուզելով հիմնական դարման մը հաստատել, կարևոր նախապատրաստութիւններէ ետքը, հանդերձ իշխանօք և գրեթէ համայն ազգով ժողով մը գումարեց 1791 յունիս 23-ին, Լուսաւորչի պահոց երկուշաբթի օրը, և եօթը յօդուածներով կանոնագիր մը հաստատել տուաւ՝ վասն բարեպէս կառավարութեան սուրբ Երուսաղէմի, առ ի զերծուցանելոյ զայն սուրբ աթոռն ի բամբասանաց (ԱՍՏ. Բ. 115)։ Ասկէց կը տեսնուի, թէ շատ հին է Երուսաէմի աթոռին մատակարարութեան մասին գանգատը, և թէ նոյնպէս հին է Կ. Պոլսոյ աթոռին անոր առջևն առնելու համար ջանքեր ընելն ու կանոններ հաստատելը։ Անկէ ասդին 120 տարիներ անցած են, և դժբախտաբար ոչ գանգատները վերջացած են, և ոչ նոր կանոններ հաստատելու պէտքը դադարած։ Զաքարիայի ձեռքով կազմուած անդրանիկ կանոնագիրին տրամադրութիւններն են՝ 1. Պատրիարքն զվեց նաքըրս ունիցի ինքեան օգնական, ամէն ելևմուտք անոնց գիտակցութեամբ կատարուի, հասոյթները երկաթ սնտուկի մէջ պահուին, բանալին նազըրներէն մէկու մօտ կը մնայ, պատրիարք և նազըրներէն մէկը զատ զատ հաշուատետր բռնեն, ծախքերու համար պէտք եղած գումարները գործակալներուն յանձնուին, նազրներ և գործակալներ միաբաններէն ըլլան, շինութիւններն ալ նազրներու որոշմամբ կատարուին։ Ասիկա յայտնապէս տնօրէն ժողովոյ նախատիպ կազմութիւնն է։ 2. Ջուխաճի կոչուած գործակալը տետրակ ունենայ, առածն ու տուածը գրէ, և առանց իւրաքանչիւր ճիւղի գործակալին գիտութեան մէկու մը բան չտայ։ Այս անունով նշանակուած գործակալը իբր ընդհանուր ծախսարար կը ներկայացուի։ 3. Առանց նազրներու հաւանութեան միաբան չընդունուի և միաբան չարտաքսուի։ 4. Ամէն գործակալներ և նուիրակներ նազրներու հաւանութեամբ անուանուին։ 5. Պատրիարքն զիւրսն և զհասարակսն մի՛ որոշեսցէ, այսինքն առանձնաշնորհեալ միաբաններ չըլլան։ 6. Վախճանեալ միաբաններուն ունեցածները երբոր Ջուխաճիին կը դառնան, ոչ ըստ հաճոյից իւրոց, այլ կամօք խորհրդականաց տնօրինէ։ Խորհրդական կոչուածները վերը նազր ըսուածներն են։ 7. Պատրիարքը իր կողմէն ըրած ծախքերը, տուած պարգևները, գանձած կոնդակադրամները և ուրիշ նուէրները, անունով և տեղով նշանակէ, և նազրներու կողմէ քննութիւն լիցի տոմարաց և այնպէս կարգադրուի։ Պատրիարքը նոյնը պահանջէ գործակալներէն, և մի ոք ընդդիմասցի պատրիարքին եկեղեցական և աշխարհական մեծամեծներէն կնքուեցան, Երուսաղէմի պատրիարքին և միաբանութեան յորդորականներ ալ գրուեցան, խոտսանալով կանոններուն պահպանութեան առթին, յամենայնի ձեռնտու և օգնական լինել գործոց աթոռոյն։ Երկու ալ պատգամաւորներ ընտրեցին Երուսաղէմ երթալու և կանոններուն գործադրութեան հսկելու։ Առաջին կանոնով յիշուած վեց նազրները, կամ մեր բառով՝ տնօրէն ժողովոյ անդամները, այս անգամ ուղղակի Կ. Պոլիսէ նշանակուեցան, Սարգիս, Աւետիք, Զաքարիա, Կարապետ, Պետրոս եպիսկոպոսներ և Մարտիրոս վարդապետ (ԱՍՏ. Բ. 115-117), որ ըսել է՝ թէ միաբանութեան երիցագոյները առնուեցան։

« 2175. Երուսաղէմի Աթոռ   |   2177. Յովակիմ Քանաքեռցի »
© Gratun.org