Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ղուկաս Ա. Կարնեցի

2187. Զաքարիայի Մահը

Կերևի շատ հին եղած է Կ. Պոլիս գտնուող եպիսկոպոսներու մէջ՝ երկարատև պատրիարքութիւն ընողներու դէմ զգացուած հակակրութիւնը։ Զաքարիա ալ նոյն կացութեան մէջ գտնուած ղ, զի քսանևհինգ ամ, երեք ամիս և տասնևմէկ օր պատրիարքութիւն ըրած կըսուի (ՍՐԳ), իր նախորդներուն բոլորէն աւելի, և գրեթէ Կոլոտի հաւասար։ Սակայն տրուած չափը առաջին պատրիարքութենէն, 1773 նոյեմբեր 29-էն սկսելով հաշուած է (§ 2119), և միջանկեալ պաշտօնանկութեան տասն ամիսները զեղչուած չեն (§ 2160), թէ ոչ բուն պաշտօնավարութիւնը, 24 տարի և հինգուկէս ամիս եղած կըլլայ։ Զաքարիայի ազդեցիկ և ձեռներէց ձիրքերուն պիտի վերագրենք անշուշտ եթէ կրցաւ այնչափ ատեն աթոռի վրայ մնալ խառնակ և շփոթ պարագաներու մէջ։ Տարիքն ալ արդէն լրացած էր, զի շուրջ 1720-ին ծնած ըլլալով (§ 2118), գրեթէ ութսունամեայ մը եղած էր, երբ դժկամակ հիւանդութիւն մըն ալ ունեցաւ, որ ի ներհուն բժշկաց էլաւուս ասի (ԴԻՒ. Ժ. 342), և ուրիշներէ լուծմամբ որովայնին կը բացատրուի (ՍՐԳ)։ Հիւանդութիւնը սկսաւ 1799 փետրուարի մէջ, այնպիսի սաստիկ կերպով, մինչ զի յաւուրս տասնևինն ոչ եկեր ինչ և ոչ էարբ. և բազմատարազ դեղօրէիւք ալ քաջահմուտ բժիշկներէն օգուտ մը չտեսնելով, հոգին աւանդեց 1799 մարտ 11-ին, մեծպահոց երկրորդ ուրբաթ օրը, առաւօտեան ժամ 3-ին, և յաջորդ շաբաթ օրը մեծահանդէս թաղում կատարուեցաւ Մայրեկեղեցւոյ մէջ։ Նախագահ հանդիսագիրն եղաւ Դանւիէլ Մումառեցի եպիսկոպոս, Էջմիածինի նուիրակ, հանգուցելոյն աշակերտներէն Յովհաննէս և Պետրոս եպիսկոպոսներու ընկերակցութեամբ, և բազմաթիւվարդապետներու մասնակցութեամբ (ԴԻՒ. Ժ. 343)։ Մարմինկ Մայրեկեղեցիէն կիջեցնեն, և նաւով Քուրուշէշմէ կը հանեն և նաւամատոյցէն նորէն թափոր կազմելով կը տանին իւրաշէն եկեղեցին, զոր տարի մը առաջ օծած էր (§ 2185), և նորէն կարգ կատարելով, եկեղեցւոյ հարաւկողմը կը թաղեն, ուր տակաւին կը մնայ գերեզմանը փառաւոր տապանագիրով (ԴԻՒ. Ժ. 347)։ Զաքարիայի վախճանը մեծպահքի մէջ տեղի ունեցած ըլլալով, երբ խորանները փակ են, բացառիկ կարգադրութեամբ բոլոր մայրաքաղաքի եկեղեցիները երեք որ բաց պատարագ մատուցին, այսինքն կիրակի, երկուշաբթի և երեքշաբթի օրերը, իսկ Մայրեկեղեցին բաց պատարագը շարունակեց 40 օր (ԴԻՒ. Ժ. 343) որ է ըսել ամբողջ Մեծպահքը մինչև Նոր կիրակի։ Այդպիսի պատուաւոր յիշատակութիւն մը անօրինակ կը կարծենք եկեղեցական տարեգրութեանց մէջ և զայն իբր փաստ կը նկատենք Զաքարիայի վայելած յարգանքին և գնահատման։ Արդէն Ազգասէր կոչումը իբր մակդիր անուն սեփականուած էր Զաքարիայի, և այդ մասին յիշատակագիրին ըսելը, թէ կոչեցաք ազգասէր վասն այն, չէ թէ ինքն ցազգն սիրէր, այլ ազգն զինքն սիրէր (ՍՐԳ) մեր կարծիքով գրողին միտքին հակառակը կը հաստատէ, և Զաքարիայի զազգն սիրելը կը հաւաստէ։ Վասնզի անհնար է որ ազգը կամ ժողովուրդը մէկը սիրէ, եթէ նա առաջուընէ զինքն սիրած, իրեն համար աշխատած և իրեն երախտաւոր եղած չըլլայ։ Անոնք որ Զաքարիայի յիշատակին աննպաստ ակնարկներ ունին, անձնապէս անկէ օգուտ չստացած անձեր եղած պիտի ըլլան, և այս կարգին մէջ կը դասենք Սարաֆ-Յովհաննէսեան Սարգիս դպիրին ալ՝ որ սիրած է արձանագրած ըլլալ Զաքարիայի հակակիրներուն։

« 2186. Զաքարիայի Բնոյթը   |   2188. Զաքարիայի Կտակը »
© Gratun.org