Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ղուկաս Ա. Կարնեցի

2197. Ղուկասի Ընթացքը

Ղուկաս կաթողիկոսի անունը չի տուինք այդ եղելութեանց մէջ, այլ պէտք չէ հետևցնել թէ նա կրցած ըլլայ անտարբեր մնալ կենսական խնդիրներու հանդէպ։ Երբոր Պօտեմկին՝ Արղութեանի և Լազարեանի առաջարկութեանց կը պատասխանէր, թէ պէտք է որ կաթողիկոսին կողմէն ալ Ռուսական պետութեան դիմում մը ըլլայ (§ 2195), Ղուկաս դիմումը գրեց, և աղաչեց որ ազատուին Պարսկական լուծէն (ԱՐՂ. 132), բայց չհամակերպեցաւ արկածախնդիր ձեռնարկներու մասնակցիլ։ Մասնաւորներու, այսինքն ընդհանուր պատասխանատուութեան ենթարկուած չեղողներու համար, կրնան նեղուիլ երբեմն յախուռն ձգտումներ և յանդուգն ձեռնարկներ. բայց ոչ անոնց, որոնք իրենց անձէն աւելի իրենց դիրքէն պէտք է ազդուին, և չեն կրնար իրենց անձնական գաղափարով պաշտօնական դիրքը վտանգել, որ հանրային շահ մըն է, և պաշտօնատարներ անոր սպասաւորներն են, և ոչ անոր տէրը։ Ղուկաս ալ այդ սկզբունքին կը հետևէր, և իր տեսութեանց յայտնի լուսաբանութիւնն ունինք Մատրասի Հայազգիներէն Սուլթանուեան Շամիրի գրած նամակին մէջ։ Շամիր Ղուկասի մտադրութիւնը հրաւիրած էր վասն ազատութեան աշխարհիս մերոյ և ազգիս հոգ տանիլ. միանգամայն Ղուկաս գրեթէ մեղադրած էր գրելով, կ՚երևի թէ հանիւք ընդ ծառայութիւն այլազգեաց և ոչ սիրէք զազատութիւն։ Ղուկաս կը պատասխանէ, թէ ձուկերն իսկ ցանցէն և թռչուններն ալ վարմէն ազատիլ կ՚աշխատին, միթէ յիմար իցե՞մք, որ ի տառապանաց զերծանիլ չկամիցիմք։ Միայն թէ, կը յաւելու, այժմոյս կարի դժուարին է և վտանգաւոր յոյժ, վասն որոյ երկուց չարեաց զփոքրն ընտրել պիտոյ է։ Չկայ, կ՚ըսէ, Մովսէսը՝ որ Փարաւորէն ազատէ, ուստի հաւաստապէս իմա՛, որ ոչ ի հիւսիսական տէրութենէն և ոչ յոյլոց՝ մեզ այցելութիւն կարէ լինել այժմ։ Արղութեանի և համախոհներուն ակնարկելով կը գրէ, թէ ոմանք ըստ հաճոյից խօսելով, թէ յայս ինչ և յայն ինչ կողմանց ձեռնտուութիւն և օգնականութիւն լինիցի մեզ, գողացեալ են զմիտող, և այդպիսի յուսադրութեանց ապարդիւնլինելուն փաստն )։ Ղուկասի խոհական ընթացքին նոր նշաններ ալ պիտի ալ կը յիշէ, որ է վերջին ձախող շարժումը, երբ Արցախեցիք ձգտեցան առ ապաւինութիւն նոցա ի բռնաւորէն իւրեանց, զի՞նչ անցք անցին ընդ նոսա զիա՞րդ մահացաւ խղճալի Յովհաննէս կաթողիկոսն, և որպէ՞ս աղաւաղեցաւ սուրբ աթոռն Գանձասարու, և այժմ ո՞ւր են մելիքազունքն, և զի՞նչ կրեցին։ Ղուկաս գիտակցօրէն կը ջատագովէ իր ընթացքը, և կը հաւաստէ թէ շատեր իրեն գոհութեան և գովութեան գիրեր են յղած, թէ յոյժ բարւոք էր, որ դուք ոչ ցուցիք առ նոսա զնշան համակամութեան, և անվնաս պահեցինք զսուրբ գահդ (ԴԻՒ. Ա. 17-19)։ Ղուկասի խոհական ընթացքին նոր նշաններ ալ պիտի ունենաք, երբոր ապագային կրկին յիշենք անոր զգուշաւոր ջանքերը։

« 2196. Արցախի Շարժումը   |   2198. Զանազան Շփոթներ »
© Gratun.org