Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ղուկաս Ա. Կարնեցի

2205. Ղուկաս Շինարար

Պատահարներու շարքը չընդհատելու և ժամանակին կացութեան նկարագիրը ամբողջապէս տւած ըլլալու համար, զանց ըրինք Ղուկասու գործունէութեան յատուկ կէտերը լուսաբանել, որոնց վրայ կը պարտաւորուինք անդրադառնալ մահը պատմելէ ետքը, բայց այդ ձևն ալ կրնայ իբր գնահատում ծառայել անոր արդիւնաւորութեան և արժանաւորութեան։ Մայրաթոռին կրած աղէտներուն և անընդհատ տևող արկածներուն պատմութիւնը, անհաւատալի կը դարձնեն թէ Ղուկաս կրցած ըլլայ շինարար ձեռնարկներ կատարել, թէպէտև անոնց մեծագոյն մասը իր առաջին տարիներուն մէջկատարուած են, որոնք համեմատաբար հանդարտ անցան։ Բայց կողմէնմիւսմէն կողմէն ալ աւերածները նորոգոթեանց ստիպողականութիւն կը ստեղծէին, և իո ազդեցութիւնն ու հեղինակութիւնը զօրաւոր փաստ կըլլար կարող ազգայինները յատուկ նուիրատուութեանց յորդորելու։ Այդ մասին բաւական ըլլայ կատարուած նորոգութիւններէն քանիները յիշել։ Մայր տաճարին դուրսէն ներքնաշարեալ չորս կարգ քարինք, որոնք այժմ այլևս չկան, նորոգուեցան Կ. Պոլսոյ ամիրաներէն Ապուշեխցի Յարութիւն Աստուածատուրեանի ծախքով (ՇԱՀ. Ա. 35)։ Իսկ տաճարին շուրջը պատող սալայատակը շինուեցաւ Սուրաթի բնակիչ Գերաքեաց Յովհաննէսի ծախքով (ՇԱՀ. Ա. 36)։ Ամարան սեղանատունը, համակ կափածոյ սեղաններով և նստարաններով, և հայրապետական աթոռով կառուցուեցաւ Ջուղայեցի Խալդարենց Մարգարի ծախքով (ՇԱՀ. Ա. 102)։ Ձմրան սեղանատունը ընդարձակուեցաւ Պաշպազիրկեան Յովհաննէս ամիրայի ծախքով։ Սեղանատունին վրայի համբարանոցը շինուեցաւ Թոքաթցի Նիկողայոսի ծախքով (ՇԱՀ. Ա. 103)։ Սանահնի վանը որ ի բազում ամաց հետէ ամայացեալ կայր, նորոգեալ պայծառացաւ, հաւանաբար Արղութեանց ծախքով, Ասոնցմէ զատ Ղուկաս վանքին քանակըկամ աղբիւրն ալ նորոգեց, վանքին զանազան մասերուն վերնայարկեր աւելցուց, սենեակներ ընդարձակեց և շատցուց, և ուրիշ մասեր ալ նորոգեց և ամրացուց։ Շինութեանց մի մասը 1784 և 1785 տարիներուն կատարած է իր կաթողիկոսութեան սկիզբը, բայց մինչև վերջն այն նոյն հոգւով շարունակած է, ինչպէս կը գրէ 1797-ին, թէ երբ իրենց կեանքին համար անյոյս են, ուր կը մնայ որ կարենան շինութիւններ ալ կատարել (ԴԻՒ. Դ. ծբ-ծդ)։ Պէտք է դիտել տանք ևս, որ բարերարները հեռու տեղերէ յաջողած է ճարել, զի Մայրաթոռի շրջակայից մէջ հնար չէր նուիրատուներ հայթայթել։

« 2204. Ղուկասի Մահը   |   2206. Մայր Տաճարի Նորոգող »
© Gratun.org