Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Սահակ Ա. Պարթև

214. Կաթողիկոսութեան Բաժանումը

Վռամ երկու կողմերն ալ ուզեց հաճեցնել, Բրքիշոն պաշտօնանկ հռչակեց, Սահակի ազատութիւն շնորհեց, եւ լոկ կրօնական գործերով զբաղիլը արտօնեց, միայն թէ կաթողիկոսութեան արտաքին եւ քաղաքական գործերը չուզեց որ ստանձնէ, եւ անոնց համար նորէն ասորի մը նշանակեց Շամուէլ (ՓԱՐ. 26) կամ Շմուէլ անունով (ԽՈՐ. 266)։ Քանիցս յիշեցինք որ հայրապետական պաշտօնը լոկ կրօնական ձեռնհասութենէ զատ, քաղաքական եւ ազգային իրաւունքներ ալ կը վայելէր, եւ արքունական իշխանութեան մօտ կարեւոր տեղ մը կը գրաւէր։ Պատմիչին յիշած քանի մը բառերը լաւագոյն եւս կը լուսաբանեն այս կէտը, եւ կը ցուցնեն թէ յատկապէս որո՞նք էին այդ գործերը, որոնք հայրապետական պաշտօնին արտաքին մասը կը կազմէին։ Ասոնք են. 1. Ընկերել մարզպանին, 2. Կալ ի վերայ բաշխից, 3. Ի վերայ հարկաց խնդրեցելոց, 4. Ի վերայ դատաստանաց, 5. Ի վերայ այլ աշխարհական կարգաց, 6. Ձեռնադրութեան արտօնութիւն տալ (ԽՈՐ. 266)։ Գլխաւորապէս դատաստաններն ու տուրքերն են, որք հայրապետութեան պահուած են, տուրքերուն մէջ ալ թէ՛ հաստատուն բաշխուածները, եւ թէ՛ մասնաւորապէս խնդրուածները։ Իսկ Սահակի թողուած մասերն էին, Վարդապետութիւն սովորական կրօնիցն, եւ Ձեռնադրութիւն այնոցիկ զորոց եւ Շմուէլն յանձն առնուցու (ԽՈՐ. 26)։ Վռամ յատկապէս իր առջեւը կը հրաւիրէ Սահակը, եւ կ՚երդմնեցուցանէ որ Հայաստան դառնալով զգոյշ լինի միամիտ կալ ի ծառայութիւն Պարսից, ոչ խորհել իրս ապստամբութեան, եւ ոչ ալ պատրիլ ի մոլար հաւատակցութիւնն Յունաց, որուն վրայ Սահակ, ութսունեւչորս տարեկան ծերունին, ընդարձակ կը բացատրէ զերախտիս ծառայութեան, զոր ինքն ցուցուցած էր ի նպաստ պետութեան, կը ցրէ մոլար հաւատակցութիւն ըսածը ըստ հանդուրժելոյ հեթանոսական լսելեաց, այնպէս որ թագաւորն ալ, աւագանին ալ կը զարմանան, եւ Վռամ կը հրամայէ արծաթ բազում տալ նմա, իբր քաջաբանի եւ ուժգնասրտի առն համարձակախօսի։ Սահակ դրամը կը մերժէ, եւ իբր պարգեւ կը խնդրէ, որ Հայոց նախարարներուն գահերը պահուին եւ մարզպաններ չկարենան այլայլել, Հրահատ Կամսարականի որդին Գազաւոն իր աստիճանին մէջ վերահաստատուի, եւ Վարդան իր թոռը՝ Մամիկոնեանց տանուտէրութեան գլուխ ճանչցուի։ Վռամ կը շնորհէ խնդիրները, միանգամայն անոր կը դարձնէ սակաւ գիւղս որ իրեն բնակութիւն եւ ապրուստ ունենայ (ԽՈՐ. 267)։ Այս պայմաններով Սահակ նորէն Հայաստան կը դառնար 432-ին, չորս տարուան աքսորական բացակայութենէ ետքը։

« 213. Սուրմակ և Բրքիշոյ   |   215. Բագրեւանդի Հայրապետանոցը »
© Gratun.org