Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Սահակ Ա. Պարթև

216. Եփեսոսի Կանոնները

Սահակ թէպէտ ծերացեալ, թէպէտ առանձնացեալ, եւ գրեթէ անպաշտօն հայրապետութեան դերի մէջ փակուած, ոչ միայն ազգային եկեղեցիով կը զբաղէր, այլեւ ընդհանուր եկեղեցւոյ շահերուն եւ քրիստոնէական վարդապետութեան ճշդութեան համար աչալուրջ հսկողութիւն կ՚ընէր։ Նեստոր Գերմանիկցի, Անտիոքի դպրոցի աշակերտներէն, 428-ին Սիսինիոսի յաջորդած էր Կոստանդնուպոլսոյ պատրիարքութեան մէջ, բաւական հռչակ ստացած ըլլալով Արիանոսաց եւ Նովատեանց դէմ վարած պայքարներովը։ Քրիստոսի աստուածութեան եւ Բանին մարդեղութեան խորհուրդը պաշտպանելով, եւ Քրիստոսի ճշմարիտ Աստոած եւ ճշմարիտ մարդ ըլլալը բացատրելով, սկսաւ ըսել թէ Աստուած ի մարդն բնակեալ է միայն եւ անմասն է ամէն մարդկային բնութեան գործերէ, որով երկու տարբեր անձեր կ՚ենթադրէր ի Քրիստոս, եւ մարդեղութիւնը եւ միաւորութիւնը ջնջած կ՚ըլլար, փրկագործ տնօրէնութիւններն ալ միայնոյ մարդոյ վերագրելով, պարզապէս մարդադաւան սկզբունք մը քարոզած կ՚ըլլար։ Այդ դրութիւնը սակայն Նեստորի հեղինակութիւն չէր, որովհետեւ իրմէ առաջ նոյնպէս խօսած ու գրած էր Թէոդորոս եպիսկոպոս Մոպսուեստիոյ, եւ Նեստոր աշակերտելով եւ անկէ առնելով կրցած էր իւրացնել, որովհետեւ Թէոդորոս վախճանած էր նոյն տարին՝ որ Նեստոր պատրիարքութեան բարձրանալով, իրաւունք ստացած էր աւելի հեղինակութեամբ խօսելու։ Նեստորի դէմ ելաւ Կիւրեղ հայրապետ Աղեքսանդրիոյ, եւ Նեստորի վարդապետութեան մոլորութիւնները մէջտեղ դրաւ, Քրիստոսի վրայէն բաժանման տեսութիւնը հեռացնելու հաար մի բնութիւն Բանին մարմնացելոյ բանաձեւը հռչակեց, եւ գլուխ կանգնեցաւ Եփեսոսի երորդ սուրբ ժողովին, որ գումարուեցաւ 431-ին, ուր Նեստոր նզովուեցաւ, աթոռէն զրկուեցաւ եւ աքսորուեցաւ, եւ Մաքսիմիանոս Կոստանդնուպոլսոյ պատրիարք ընտրուեցաւ։ Ասոր հոգածութեամբ ամէն կողմ տարածուեցան Եփեսոսի վճիռները, եւ Հայոց հայրապետութեան այ զղուեցան։ Սահակի աշակերտներէն վեցերը, Յովհան, Յովսէփ, Ղեւոնդ, Եզնիկ, Արձան եւ Կորիւն 426-էն առաջ Բիւզանդիա եկած էին եւ ուսմանց եւ թարգմանութեանց կը պարապէին։ Մաքսիմիանոս անոնց յանձնեց սիւնհոդական վճիռները որ տանին, միանգամայն Ս. Գրոց ընտրելագոյն օրինակ մըն ալ, եւ զիրենք փութացուց օր առաջ երթալ եւ վճիռները հասցնել Սահակ հայրապետին եւ Մեսրոպ վարդապետին, որպէսզի Նեստորի հետեւողներ առիթ չգտնեն իրենց մոլորութիւնները այն կողմերը տարածելու։ Նեստորականներ կայսերական սահմաններէն վտարուելով, Պարսից տէրութեան կողմերը կը տարածուէին, եւ Պարսից կողմանէ լաւ ընդունելութիւն կը գտնէին իբր հակայունական մի տարր։ Վեց աշակերտները Հայաստան հասան Սահակի Պարսկաստանէ դառնալէն քիչ ետքը՝ 432ին, եւ երկու վարդապետները գտան յԱշտիշատ Տարոնոյ, եւ ներկայեցին զկանոնս ժողովոյն Եփեսոսի (ԽՈՐ. 260)։ Անոնք ալ ընդհանուր եկեղեցւոյ համամիտ վճիռը յարգելով, եւ իրենց ալ ունեցած ուղղափառ վարդապետութեան վրայ հիմնուելով, մերժելով մերժեցին Նեստորական մոլորութիւնը, եւ հրամայեցին զկամակոր հարձուածողսն ի բաց հալածել յիւրեանց աշխարհէն (ՍՈՓ. ԺԱ. 29)։

« 215. Բագրեւանդի Հայրապետանոցը   |   217. Թէոդորոս Մոպսուեստացի »
© Gratun.org