Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Սահակ Ա. Պարթև

224. Մեսրոպի Մահը

Երբոր Սահակ վախճանեցաւ Սուրմակ ձեռք անցուցած էր պետութենէ ճանչցուած արտաքին հայրապետութիւնը, զոր թէպէտ ի հրամանէ Յազկերտի ստացած կ՚ըսուի (ՅՈՎ. 76), սակայն ուրիշ տեղ Վռամի կը վերագրուի Շմուէլի յաջորդին ընտրութիւնը (ԱՍՈ. 77), որ աւելի յարմար կու գայ ժամանակագրութեան։ Իսկ լոկ կրօնական հայրապետութիւնը որ Սահակի թողուած էր, ուղղակի յաջորդ չունեցաւ, այլ Մեսրոպ որ Սահակի ժամանակէն Վաղարշապատի մէջ անոր փոխանորդութիւնը կը վարէր, միեւնոյն կերպով իր պաշտօնը շարունակեց. արդէն ալ պետական հաստատութեան պէտք չկար, ազգին կողմէն ալ ուրիշ կերպ կարգադրութիւն մը միտքէ իսկ չէր անցներ։ Իսկ Բագրեւանդի հայրապետանոցը բոլորովին փակուեցաւ, եւ Սահակի մօտ եղող աշակերտներն ալ ցրուեալ ի գաւառս իւրաքանչիւր, ամէն մէկը իրենց համար վանօրայս շինեցին եւ գործակիցներ հաւաքեցին, իրենց վարդապետին գործը շարունակելով (ԽՈՐ. 270)։ Իսկ Մեսրոպ արդէի ինքն ալ 85 տարեկան եղած, եթէ ոչ աւելի, վաստակաբեկ կեանքով յոգնած, եւ դժուարին տագնապներով տկարացած, Սահակի մահուան ցաւէն ալ վշտացաւ, եւ անբաժին ընկերակցին բաժանումէն զգացուած (ՍՈՓ. ԺԱ. 29), չկրցաւ երկար դիմանալ եւ վեց ամիս ետքը կնքեց իր վշտահար կեանքը, Վաղարշապատի մէջ, ուր երկար տարիներէ ի վեր հաստատած էր իր բնակութիւնը, իբր կրօնական հայրապետութեան ներկայացուցիչ ու գործադիր։ Մահուան օրը հաստատուն կերպով նշանակուած է մեհեկանի 13-ը (ԿՈՐ. 4), որ կը պատասխանէ 437 Փետրուար 17-ին, ուրբաթ օր։ Թաղման տեղւոյն համար աղմուկ շփոթի եղաւ, եւ կարծիքները յերիս գունդս բաժնուեցան։ Ոմանք կ՚ուզէին Տարոն տանիլ իր բնագաւառը, եւ հաւանաբար Աշտիշատի մէջ թաղել Սահակի քովը։ Ուրիշներ կ՚ուզէին Գողթն գաւառը տանիլ, որ իր առաջին կրօնաւորական ասպարէզն էր եղած, յետոյ ալ առանձին խնամոց առարկայ դարձած։ Երրորդ խումբը կը նախընտրէր Վաղարշապատի մէջ թաղել, ուր մեռած էր եւ ուր երկար պաշտօնավարած էր, հանգուցանելով զայն սրբոյն դիրս, (ԽՈՐ. 271), որ կրնայ իմացուիլ՝ կուսանաց գերեզմաններուն մօտ, որովհետեւ Լուսաւորչազարմ կաթողիկոսներ Թիլ ու Թորդան թաղուած էին։ Կարծիքներու բաժնուելուն վրայ չորրորդ մը զօրացաւ, Վահան Ամատունի, որ Հայաստանի հազարապետութեան, այսինքն ելեւմտական ճիւղին վերակացուն էր, հաւատովը զօրաւոր, բայց աւելի զօրաւոր մարմնաւոր ճոխութեամբ, իր իշխանական զօրութեամբ Մեսրոպի մարմինը տարաւ իրենց նախարարական վիճակը՝ Արագածոտն գաւառի Օշական գիւղը, արժանի յուղարկմամբ եւ հսկողութեամբ Մեսրոպի աշակերտներէն Յովսէփի եւ Թաթիկի, եւ Հմայեակ Մամիկոնեանի (ՍՈՓ. ԺԱ. 32)։ Հոն հանգոյց զայն պատշաճաւոր հանգստարանի մէջ, որուն վրայ Վահան եկեղեցի մըն ալ շինեց 3 ամիս ետքը (ՍՈՓ. ԺԱ. 34), որ յետոյ գիւղին եկեղեցին եղաւ, եւ վերջին ատեններ Գէորգ Դ. կաթողիկոսի ձեռօք փառաւոր կերպով վերաշինուեցաւ։ Այս եկեղեցւոյն բեմին ներքեւ, գետնափոր մատուռին մէջտեղը կը տեսնուի Մեսրոպի գերեզմանը, որ պէտք է բոլոր այբուբէնի աշակերտներուն նուիրական ուխտատեղին ըլլար։

« 223. Սահակի Գովեստը   |   225. Սուրբէրուն Յիշատակը »
© Gratun.org