Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Յովսէփ Ա. Հողոցմեցի

229. Մծղնէից Դատաստանը

Շահապիվանու 20 կանոններու ուսումնասիրութեան անցած ատենիս, գլխաւոր կէտն անոնց մէջ տեսնուած պատիժներու խստութիւնն է, որ լոկ երկեղեցական եւ հոգեւորկան շրջանակէն ալ դուրս կ՚ելլեն եւ արտաքին սաստիկ պատիժներ կը տրամադրեն։ Ասողիկ կ՚ըսէ թէ Շահապիվանի ժողովին մէջ զտուգանօք կանոնսն կարգեցին (ԱՍՈ. 79), սակայն մենք շատ աւելի խիստ պատիժներ կը կարդանք, եւ քանիցս կը տեսնուին այդպիսի բացատրութիւններ, գան յոլով արբցէ, յուրկանոց տացեն, գոդեայցն աղայցէ, գանիւ կշտամբեսցեն (ԿԱՆ. 113), հնգետասան կրկին գան արբցեն, խանձեսցեն, մրեսցեն (ԿԱՆ. 114), զջիղսն կտրեսցեն, աղուեսադրոշմ ի ճակատն դիցեն (ԿԱՆ. 118), որոնց քով եկեղեցական պատիժները շատ թեթեւ կը դառնան։ Իրաւ ազատներու համար մաս մը մարմնական պատիժներ կը խնայուին փրկանքներու կ՚ենթարկուին, որոնք մինչեւ 1200 դրամ կը բարձրանան, թէպէտեւ չենք կրնար ճշդել հայկական դրամ ստակին բուն արժէքը։ Այդ խստութիւննը ընդհանրապէս Հայր Եկեղեցւոյ ներողամիտ հոգւոյն չեն համաձայնիր, բայց պէտք է դիտել, թէ անոնց պատճառ տուողը Մծղնեաներուն ապերասան ընթացքն էր, որոնց մասին խօսեցանք (§ 207)։ Ասոնք Սահակի եւ Մեսրոպի մեռնելէն ետքը շատ աւելի համարձակութիւն գտած են, եւ եկեղեցական պաշտօնէութենէ ալ արբանեակներ ունեցած են, եւ երկրին մէջ կարգ ու կանոն, տուն ու ընտանիք, եկեղեցի եւ պաշտամունք տակնուվրայ ըրած են, այնպէս որ բոլոր մեծամեծք եւ ժողովուրդք նեղուած ու զզուած հոգեւոր պաշտօնէութեան են դիմած ըսելով. զեդեալ կարգ սրբոյ Գրիգորի եւ Ներսէսի եւ Սահակայ եւ Մաշթոցի դուք անդրէն հաստատեցէք. այլեւ զլաւն եւս որպէս ձեր կամքն եւ եւ մենք կամօք եւ ախորժիւք յանձնառնումք. քանզի, կարգք եկեղեցւոյ թուլացան եւ մարդիկ յանօրէնութեան դարձան (ԿԱՆ. 112)։ Կանոններուկն մէջ ալ յայտնի անկնարկներ կան Մծղնեաներուն մասին, երբ կ՚ըսուի, եթէ ոք ի մծղնէութեան գտցի, կամ եթէ արք գտցի, կամ եթէ արք գտցին յաղանդիկ (ԿԱՆ. 118) կամ եթէ ոք իշխեսցէ առնել որպէս եւ սովորութիւն է Մծղնէից (ԿԱՆ. 116), կամ եթէ լինէր յաճախումն Մծղնէից (ԿԱՆ. 111), ինչ որ կը ցուցնէ թէ բացառիկ կերպով զայրացեալ չարիքներուն դէմ բացառիկ կերպով խիստ պատիժներ նշանակուեցան, իբրեւ բացառիկ դարման։ Նկատի առնուած զեղծումներուն մի մասը կը պատկանին եկեղեցական պաշտօնեաներու, անխտիր կերպով՝ թէ եպիսկոպոսներու եւ թէ քահանաներու ու սարկաւագներու, որք ի պղծութեան կամ ի պոռնկութեան կը գտնւին (ԿԱՆ. 112), կամ անուղիղ ճամբաներով պաշտօնի կ՚անցնին, կաշառով ձեռնադրութիւններ կ՚ընեն, կամ սրբոց նշխարներ կը խարդախեն (ԿԱՆ. 117), կամ տանտիկին կը պահեն (ԿԱՆ. 116), կամ մերձաւորներու ամուսնութիւն կ՚օրհնեն (ԿԱՆ. 115)։ Մաս մըն ալ ընտանեկան եւ ամուսնական կեանքի կը պատկանին, ինչպէս են, կնաթողութիւն, այրաթողութիւն, աղջկան առեւանգութիւն, ազգակցի հետ ամուսնութիւն, հօր կամ որդւոյ կամ եղբօր կնոջ հետ պղծութիւն (ԿԱՆ. 115)։ Մաս մըն ալ ընդհանուր կերպով քրիստոնէական բարոյականի դէմ գործերն են, ուրացութիւն, կախարդութիւն, դիւթութիւն, հարցուկներու դիմել, հեթանոսական կոծեր կազմակերպել, եւ ուրիշ տեսակ տեսակ վատթարութիւններ, զորս աւելորդ կը սեպենք աւելի ընդարձակօրէն յառաջ բերել։

« 228. Շահապիվանի Ժողովը   |   230. Կանոնական Կէտեր »
© Gratun.org