Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Յովսէփ Ա. Հողոցմեցի

230. Կանոնական Կէտեր

Աւելի օգտակար կը սեպենք ինչ ինչ կանոնական սկզբունքներ քաղել որոշումներուն մէջէն, որ կրնան նախնական ժամանակին տիրող եկեղեցական կանոնները լուսաբանել։ Ազգակցութեան վրայ խօսելով ԺԳ. կանոնը կը հրամայէ, որ քրիստոնեայ եղողը զքոյր, կամ զքեռորդի, կամ զեղբորորդի, կամ զհօրաքոյր, կամ զայլ ոք յազգի անդ իւրում մինչեւ ի չորրորդ ծնունդս, կին զոք մի՛ իշխեսցէ ունել (ԿԱՆ. 115)։ Այդ յայտնի նշանակուածները երրորդ ծնունդէ աւելի չեն, եւ հօրաքեռորդին իսկ յիշուած չէ, եւ երեք ճիւղի միայն արգելքը կը քաղուի նաեւ Սողոմոն Մաքենոցացիի խրատէն եւ միքայէլ Աղուանից կաթողիկոսի հրամանէն, որ անէծ զերից ազգաց ծնունդս ամուսնացեալս, եւ որոնք բարձան ի միջոյ առհասարակ (ԿԻՐ. 100)։ Տրուած կանոնին վկայութեան կոչուած է մեծ օրէնուսոյց մարգարէն Մովսէս, որ միայն քրոջ եւ հօրաքրոջ եւ մօրաքրոջ արգելքը յիշած է (ՂԵՒ. Ի. 17, 19)։ Ասկէ օրէն է հետեւցնել թէ Շահապիվանի կանոնով արենակից ազգակցութիւնը արգելուած է մինչեւ ի չորրորդ ծնունդս, ո՛չ փազառաբար, եւ չորրորդ ծնունդները մէջը չըլլալով, որով ներեալ կը լինին հօրեղբօր եւ մօրեղբօր, հօրաքրով եւ մօրաքրոջ զաւակներուն իրարու հետ ամուսնութիւնները։ Խնամութեան մասին բնաւ ծնունդներու թիւ եւ արգելք չէ յիշուած, այլ միայն հարս եկեղները անհատաբար արգելքի ներքեւ են ինկած, եւ անոնց հետ խառնակելն է նզովքի ենթարկուած։ ԺԲ. կանոնը կը յիշէ հօրը կինը, որդւոյն կինը, եղբօր կինը, ջերմ հարազատի կամ ազգականի կինը, ճիշդ ինչպէս Մովսէս ալ յիշած է հօրը կինը, որդւոյն կինը, կնոջ մայրը, մօրեղբօր կինը եւ եղբօր կինը (ՂԵՒ. Ի. 11, 12, 14, 20, 21)։ Եթէ այդ մասին ալ կանոնը լայնաբար պիտի մեկնենք, ինչպէս որ օրէնքի սկզբունք ալ է, որ արգելքներ ոչ թէ պիտի ենթադրուին, այլ յայտնապէս պիտի հրամայուին, Շահապիվանու կանոնով խնամիական ազգակցութիւնը իր գոյութիւնն իսկ կը կորսնցնէ։ Ամլութեան մասին խօսելով Ե. կանոնը կը հրամայէ, որ երբ կին մը ամլութեան համար արձակուի, եւ այլ արատ գզուցէ, ինչ որ կինը մէկտեղ բերած է, աղախին, անասուն, հանդերձ եւ արծաթ, իրաւունք ունենայ ամէնն ալ առնել եւ տանիլ, միանգամայն պէտք է որ մարդն տուգանս եւս տացէ կնոջն վասն անարգանացն, թէ ազատ է՝ ՌՄ դրամ, թէ շինական՝ Ո, եւ միանգամայն այրը մինչեւ մէկ տարի չամուսնանայ, որպէսզի չըսուի թէ ուրիշ կին մը հանելոյ կնոջն եղեւ պատճառ։ Արդ կանոնը բացայայտ կերպով կ՚ընդունի թէ ամլութիւնը ամուսնալուծման պատճառ է. միայն թէ մինչդեռ ի դատին իցեն բացատրութիւնը ցոյց կու տայ, թէ եկեղեցական իշխանութեան քննութեամբ եւ վճռով, եւ ոչ թէ ամուսնոյն կամքով պիտի տրուի ամուլ կինը արձակելու որոշումը։ Նշանակութեան արժանի կը սեպենք եւս դիտել, որ երբ օրինաւորապէս կամ ապօրինի կերպով կուսութիւննին կորսնցնողներուն պսակը պիտի օրհնուի, Գ. կանոնով կը հրամայուի որ այնպիսիները իբրեւ երկակի տեառնագրեսցին լոկ, եւ անոնց գլուխը տեառնագրեալ ուռ դնեն, եւ նոյնիսկ երբոր երկու կողմերը հաւասար չեն, մէկը իբրեւ կուսան եւ միւսը եբրեւ երկակի օրնեն։ Ուրեմն երկրորդ պսակի նշան էր գլուխը որթի ճիւղ մը դնելը կուսաներուն յատու նարօտին տեղը։ Այսչափ ինչ Շահապիվանու կանոններուն նկատմամբ։

« 229. Մծղնէից Դատաստանը   |   231. Յովսէփի Աստիճանը »
© Gratun.org