Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Յովսէփ Ա. Հողոցմեցի

233. Յովսէփ Խոստովանող

Մթին կէտ մըն ալ ունինք Կորիւնի պատհմութենէն, որ Յովսէփի կեանքին վերաբերելուն, չենք ուզեր լռութեամբ անցնիլ։ Կորիւն յիշելէն ետքը, թէ Մեսրոպի մահուընէ ետքը կարգէին գլխաւորս վերակացուս տեղապահս, առաջինն Յովսէփ գլխաւոր ժողովոյն, եւ երկրորդն այլ աշակերտ Յովհան անուն (ԿՈՐ. 46), ինչպէս մենք ալ յիշեցինք (§ 226), կը յաւելու Տիզբոն տարուած ըլլալը, եւ բազում եւ աչզգի ազգի փորձութեանց եւ կալանաւոր վշտաց ենթարկուելէ, եւ համբերութեամբ կրելէ եւ խոստովանողական անուն ժառանգելէ ետքը, ի նոյն վարակացութիւն դառնալը։ Նկատուելու կէտերէն գլխաւորն այն է, թէ օրինակ մը կը դնէ որում դէպ լինէր (ԿՈՐ. 46), իսկ միւս օրինակը կը դնէ, որոց դէպ լինէր (ՍՈՓ. ԺԱ. 35), եւ անորոշ կը մնայ թէ Յովսէփ եւ Յովհան մէկտեղ տարուեցան Տիզբոն, թէ ոչ մէկը միայն, եւ այն ալ որը, Յովսէփը թէ Յովհանը։ Պատահարը տեղի ունեցած է յետ վախճանի սրբոյն, այսինքն Մեսրոպի, եւ հաւանական է կարծել, թէ Մեսրոպի մահուընէ ետքը, երբոր Յովսէփ ձեռք առաւ կրօնական տեղակալութիւնը, Սուրմակ ուղած ըլլայ զայն արգիլել, կրօնական գործերն ալ իրեն ձեռքը անցնելու պամար, եւ յաջողած ըլլայ մարզպանի ձեռքով Յովսէփը, կամ թէ Յովսէփը եւ Յովհանը, Տիզբոն ղրկել տալ, ուր բնական էր որ Յովսէփ բանտարկութեան եւ նեղութեանց ենթարկուէր, եւ արգիլուած մնար, մինչեւ որ Վասակի մարզպանութեան առթիւ, ազատութեան շնորհը ընդունելով ի նոյն վերակացութիւն դառնայր յերկիրն Հայոց, 441-ին։ Ինչպէս կը տեսնուի, մեր տւած մեկնութիւնը առեծուած լուծելու նման բան մըն է, սակայն ամենէն հաւանական լուծումն է, Կորիւնի հատուածին։ Միայն թէ նկատողութեան արժանի է, որ այս տեսակ պարագայ մը, որ աննշան կէտ մը չէր Յովսէփի կեանքին մէջ, յիշուած չէ՝ ոչ Փարպեցիէ եւ ոչ հետագաներէ։ Այս զանցառութեան ալ ուրիշ մեկնութիւն չենք կրնար տալ, բայց ըսելով, որ Փարպեցի եւ Եղիշէ բոլոր մտադրութիւննին դարձուցած են Յազկերտի հալածանքին վրայ, եւ իրենց բուն պատմութիւնը կը սկսին 449-ի պատահարներէն, եւ հոգ չեն տարած յիշել նախընթաց դէպք մը, որ կ՚երեւի թէ անցողական բան մըն ալ ըլլայով, հետք մը չէ թողած, այնպէս որ Յովսէփի դատաւորն ալ կրցած է վկայել, թէ նա եղած է միշտ հաւատարիմ յամենայն իրս արքունի (ԵՂԻ. 132)։ Յեվսէփի պատկանեալ պարագաները լրացնելու համար յիշենք եւս, որ Կորիւն Ս. Մեսրոպի պատմութիւնը գրելու համար Յովսէփէ եղած յանձնարարութիւնը կ՚անուանէ հրաման, մինչ ուրիշներէն եկածը կ՚անուանէ քաջալերութիւն (ԿՈՐ. 8)։ Ասիկա կը ցուցնէ Յովսէփի կանուխէն գրաւած բարձր դիրքը, որ նշան մըն է իր իրական արժանեաց, որ երիցագոյն աշակերտներէն չլինելով, ամենուն յարգանքին եւ գնահատման արժանացած է։

« 232. Ակակի Նամակը   |   234. Քուշանաց Պատերազմները »
© Gratun.org