Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Յովսէփ Ա. Հողոցմեցի

240. Արտաշատի Ժողովը

Քուշանաց դէմ վերջին պատերազմը 449 տարւոյն մէջ կատարուեցաւ, հարկաւ ամառուան մէջ, անկէ ետքը սկսան հալածանք եւ բռնադատութիւնք, որք նոյն տարւոյ աշունը գրաւեցին, եւ տեւեցին մինչեւ ձմեռ։ Ուրեմն Հայերու համար տագնապալի միջոց մը եղաւ 449-450 ձմեռը։ Թագաւորական հրովարտակը, Միհրներսէհի գրուածը, Դենշապուհի հրահանգները՝ ժողովուրդը տակնուվրայ ընելու զէնքեր էին, պէտք չէ ալ մոռնալ, որ այդ պղտոր ջուերու մէջ իրենց անձնական շահերը մտածողներ ալ պակաս չէին։ Կաթողիկոս եւ եպիսկոպոսներ եւ ողջամիտ նախարարներ սկսան մտածել, Մի գուցէ աճեցեալ ի պակասամիտ եւ ի փառախնդիր անձինս թերահաւատ մարդոց՝ չարաչար ձգտեալ արմատս կորնչիցին բազումք (ՓԱՐ. 44), եւ պէտք տեսան համագումար ժողովով մը դարմանը հոգալ, եւ գործելու ընթացք մը որոշել։ Ժողովը գումարուեցաւ ըստ հրամանի տանուտեարցն Հայոց (ՓԱՐ. 44), կամ հաւանութեաբ մեծամեծ նախարարացն (ԵՂԻ. 22), բայց հարկաւ կաթողիկոսին պաշտօնական հրաւէրով, եւ թոյլտւութեամբ մարզպանին, որուն Դենշապուհ չկրցաւ դիմադրել։ Որովհետեւ Միհրներսէհի գրութեան վերջը գրուած, կամ արարէք բանառբառ նամակիդ պատասխանի պայմանը (ԵՂԻ. 22), հաւաքումը կ՚արդարացնէր։ Ժողովին տեղը Փարպեցին չ՚որոշեր, իսկ Եղիշէ կըդնէ ի թագաւորանիստ տեղին յԱրտաշատ (ԵՂԻ. 22)։ Արտաշատ գրեթէ երկու դարէ ի վեր այլեւս թագաւորանիստ չէր եւ նշանաւոր տեղ մըն ալ չէր նկատուեր, եւ այս պատճառով եղան ոմանք որ գրչութեան սխալ մը եղած ենթադրեցին, եւ ժողովին գումարումը Վաղարշապատի մէջ աւելի յարմարգոյն տեսան, ուր էր նաեւ հայրապետանոցը եւ եկեղեցական կեդրոնը։ Սակայն լոկ ենթադրութեամբ ուղղութիւնը մը՝ հիմնաւոր չի լինիր, եւ կրնայ ալ մտածուիլ՝ թէ կամաւ ուզած ըլլան պաշտօնական կեդրոնէ հեռու մնալ, եւ առանձնացեալ տեղ մը հաւաքուիլ, ուր էր Լուսաւորչի կենդանաթաղ Վիրապը, Հայոց վշտալից կացութեան խորհրդաւոր նշանակը։ Ժողովի ժամանակին համար ալ, քանի որ 449-450 ձմեռուան մէջ հաւաքուիլը յայտնի է, յարմարագոյն կը սեպէին, 449-ի Դեկտեմբերին։ Աստուածայայտնութեան մեծ տօնէն առաջ, Յիսնակաց պահքին միջոցին դնել զայն։ Ժողովէն ետքը կատարուած բաւական եղելութիւններ կան տակաւին, որք 450-ի Զատիկէն առաջ լրացած են։

« 239. Ստոմեան Նահատակներ   |   241. Ժողովին Ներկաները »
© Gratun.org