Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Յովսէփ Ա. Հողոցմեցի

243. Նախարարներ Կը Կանչուին

Մեր երկու նախատիպ պատմիչներն ալ համամիտ են վկայել, թէ Հայոց կողմանէ նամակ հասաւ Տիզբոն, այնպիսի ոճով գրուած, որ Յազկերտը կատղեցնելու չափ զայրացուց, եւ անմիջապէս մոգպետը եւ մոգերուն գլխաւորները, Միհրներսէհը եւ պետութեան աւագանին ժողովի գումարուեցան՝ թէ ինչ պէտք էր ընել Հայերուն կողմէ յայտնուած համարձակութեան հանդէպ, եւ ամէնքը իրարու հետ մը մրէին Յազկերտի ցասումը սասկացնելու, եւ Հայոց դէմ վերջնական եւ վճռական հրաման մը ձեռք անցընելու համար։ Կ՚ըսէին, որ եթէ Յունաց կայսրն իսկ հրամանէդ դուսր չ՚ելլեր, եւ Հոնաց թագաւորն ալ քեզի կը ծառայէ, ուրտեղէն ո՞ւր Հայեր կը համարձակին հրովարտակդ անարգել (ԵՂԻ. 32)։ Եւ կ՚աւելցնէին, որ եթէ տեղէ մը օգնականութեան յոյս չունենային, այդպիսի ընդդիմութիւն մը միտքերնէն իսկ չէին կրնար անցընել, թող թէ գրութեամբ յայտարարել (ՓԱՐ. 46)։ Այսուհանդերձ, Յազկերտ արշաւանքի կամ կոտորածի բուն հրաման մը չարձակեց, եւ բաւական սեպեց իրեն կանչել նախարարներուն աւելի ազդեցիկներէն տասը հատը, յականէ յանուանէ զորս ինքն ճանաչէր (ԵՂԻ. 32), որպէսզի անոնց ձեռքով գործը յաջողցնէ։ Հայոց վրայ գործածուած միջոցները Վրաց եւ Աղուանից վրայ ալ գործածուած էին , եւ Հայերուն նման Վրացիներ եւ Աղուաններն ալ յայտնի մերժման պատասխաններ ղրկած էին, եւ թերեւս երեք ազգերուն համամտութիւնն էր, որ Յազկերտը կը կասեցներ անմիջապեէս բռնական միջոցներու դիմելէ։ Ըստ այսմ Հայերուն տրուած հրամանին նման՝ Վրացիներէն եւ Աղուաններէն ալ գլխաւոր նախարարներ Տիզբոն երթալու հրաման ստացան։ Երբոր հրամանգիրները եկան, երեք ազգերու մէջ պատգամաւորութիւններ փոխանակուեցան ընելիքնին որոշելու համար։ Մտածեցին եւ տասան թէ՝ զչերթալն որպէս ապստամբութիւն կարծեցուցանել՝ լաւ չէ, ուստի զերթալն լաւագոյն դատեցին։ Իրենք իրենց մէջ հաստատուն մնալու առնէին ուխտադրութիւնս, եւ բազում երդմամբ աւետարանին հաստատէին, եւ գործին ելքը Աստուծոյ յանձնելով կ՚որոշէին ճամբայ ելլել (ՓԱՐ. 47)։ Հայերէն կանչուածներն էին Վասակ Սիւնի, Ներշապուհ Արծրունի, Արտակ Ռշտունի, Գադիշոյ Խորիխոռունի, Վարդան Մամիկոնեան, Արտակ Մոկացի, Մանէճ Արահունի, Վահան Ամատունի, Գիւտ Վահեւունի, եւ Շմաւոն Անձեւացի։ Այս տասնէն ութները, Արտակ Ռշտունիէ եւ Գադիշոյ Խորխոռունիէ զատ, Արտաշատի ժողովին ներկայ եղած են հաստատութեամբ երդում ըրած էին, (§ 241)։ Երբոր երթալու որոշումը տրուեցաւ, Վաղարշապատի մէջ Յովսէփի հայրապետական օրհնութիւնն առին, եւ իրենց գաւառները հանդիպելով եւ ճանապարհի կարգադրութիւնները աւարտելով, գնացին յիւրաքանչիւր տեղեաց ի դուռն արքունի (ԵՂԻ. 33)։ Վրացիներէն կը յիշուին, բդեշխն աշուշայ եւ՝ այլ տանուտեարք աշխարհին (ՓԱՐ. 47), իսկ Աղուաններէն գացողները անունով յիշուած չեն։

« 242. Ժողովական Գրութիւններ   |   244. Ուրացութեան Ստիպումներ »
© Gratun.org