Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Յովսէփ Ա. Հողոցմեցի

245. Կեղծ Ուրացութիւնը

Հարկաւ Յազկերտ օրը օրին եւ վայրկեանը վայրկեանին կը հետեւէր նախարարներուն խորհրդակցութեանց։ Ասոնք ալ, առերեսս չէզոքութեան խորհուրդը իբրեւ իսկական զիջողութիւն ցոյց տալու համար տեղեկատուներ պակաս չէին ըներ հարկաւ. գոնէ Վասակ մարզպան հաճոյական ծառայութեան մէջ գտնուած լինելու առիթը չէր ուզեր փախցնել։ Յազկերտ իր սպառնալիքներուն իրականութիւնը ցուցնելու համար, հրամաններ կու տար նախարարները յանդարձ օտարութիւն տանելու համար պէտք եղած գունդերը պատրաստել։ Թագաւորին խորհրդականներէն մէկն ալ, որ մկրտեալ իսկ էր յաւազանն կենդանի, եւ որ բռնադատեալ ուրացող մը եղած կը կարծուի, վասնզի ի ծածուկ ունէր զանքակ սէրն ի Քրիստոս, լուր կու տայ գաղտնապէս, որ ինչ ընեն՝ ընեն, միայն թէ առ անգամ մի ի նեղութենէ անտի զանձինս ապրեցուսցեն (ԵՂԻ. 37)։ Ճիշդ այս օրերուն գուժկան կը հասնէր, թէ Քուշանաց կողմէ նոր յարձակում տեղի ունեցած է, որով Յազկերտ կը պարտաւորուէր անմիջապէս օգնութեան բանակ զրկել, եւ ինքն ալ կը պատրաստուէր ետեւէն հասնիլ։ Անակնկալ պատահարը լինէր մեծ օգնականութիւն նոցա յերկնից, որովհետեւ Յազկերտ կը պարտաւորուէր ձեռնարկեալ խնդիրին մէջէն պատուով ելլել, ուստի որեւէ զիջողութեան խոստումով կը գոհանար, եւ հանդիսաւոր արարողութեան պայմաններ ցանց կ՚ընէր (ԵՂԻ. 38)։ Նախարարներն ալ միւս կողմէ երդմամբ ձեռնագիր կու տային Վարդանի, որ անգամ մը որոգայթէն ելլելէն եւ իրենց երկիրը դառնալէն ետքը, ըստ ամենայնի անոր հրահանգին պիտի համակերպին, ու կ՚ըսէին. Ամենայն ասացելոց ի քէն լուիցաք եւ արասցուք, դնելով զանձինս մեր ի վերայ ուխտին սրբութեան։ Ահա թէ ինչպէս Վարդան ալ պարագայից փոփոխման ազդեցութիւնը կրեց, եւ յանձն առ վայր մի զպատճառանօք վիրաւորիլն։ Յազկերտի կը հաղորդուէր, թէ նախարարներ յանձնառու կը լինին, եւ ի տուն մոխրանոցին երթալով, կէսքն, այլ ոչ ամենեքին, պատճառանօք, եւ ոչ ճշմարտութեամբ, զխոնարհումն գլխոց իւրեանց ցուցանէին (ՓԱՐ. 53), եւ այսչափով կը վերջանար գործը, իբր թէ կատարեսցին կամք անօրէնութեան Յազկերտի (ԵՂԻ. 38)։ Ուրախութեան մեծ շարժում տեղի ունեցաւ Պարսիկ արքունեաց մէջ։ Նախարարներուն առատ ու ազգի ազգի նուէրներ կը տրուէին, խրախճանութիւններ կը կազմակերպուէին, եւ երեք ազգերուն տանուտէրերը ու սեպուհները ի հանդերձս թագաւորականս զարդարէին, եւ ձեռուըներնէն եկած ամէն պատիւները կու տային (ՓԱՐ. 54)։ Եօթն հարիւրի չափ մոգեր կ՚որոշուէին անոնց հետ մէկտեղ երթալու, մեծ ոմն իշխան մոգպետի գլխաւո րութեամբ եւ բոլոր կրօնական պատրաստութիւններով, բաւական այրուձի ալ անոնց ընկերակից կը տրուէր, պատուէրներ ու հրահանգներ կը յանձնարարուէին գործին յաջողութեան համար։ Պարսկաստանի ամեն կողմերը ատրուշաններու մէջ գոհաբանական հանդէսներ կը կատարուէին, եւ վերջապէս նախարաները Յազկերտի կը ներկայանային հրաժեշտ առնելու եւ անմիջապէս տեղերնին մեկնելու (ԵՂԻ. 39)։ Այնտեղ Վարդան երկդիմի խօսքերով կը յայտարաէր, որ մինչեւ հիմա արիութեան եւ քաջոթեան բաւական արդիւնքներ ցուցուցած ըլլալ կը կարծէ, բայց ասկէ ետքը, կևըսէ, հնարիմ օգնականութեամբ Աստուծոյ գործել գործ այնպիսի, զոր ոչ միայն առաջի ձեր Արեաց, այլ եւ ի կայսեր դրանն եւ յայլ ազգս պատմեսցէ համբաւն այն մինչեւ ցյաւիտեան (ՓԱՐ. 559)։ Ստոյգ ալ տիեզերահռչակ եղաւ Վարդանի կատարած նահատակութեան մեծ գործը։ Նախարաներ եւ մոգական կարաւանը մեկնեցան ՏԻզբոնէ, միայն Բաբիկ եւ Ատրներսէհ Սիւնիք՝ Վասակի զաւակները, եւ Աշուշա Վրացի, պահուեցան իբր պատանդ (ՓԱՐ. 55)։ Իսկ մոգերը հրահանգ ունէին ցրուիլ Հայոց, Վրաց, Աղուանից, Լփնաց, Աղձնեաց, Կորդուաց եւ Ծօդէից երկիրները, եւ այս պատճառով իրենց մէջ փայտ ընկենուին եւ վիճակս արկանէին, թէ որ լեզու որում դասու հասցէ յաշակերտութիւն (ԵՂԻ. 39)։

« 244. Ուրացութեան Ստիպումներ   |   246. Ժամանակագրական Ճշդութիւններ »
© Gratun.org