Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Յովսէփ Ա. Հողոցմեցի

249. Վասակի Ընթացքը

Կեղծուրաց նախարարներուն առ երեսս թուլութիւնը, եւ մարզպանին պաշտօնական համակերպութիւնը, եւ մոգական կարաւանին եռանդը, համարձակութիւն տուած էին, որ բռնի կերպով եկեղեցիները կրակատունի փոխուէին, նոր ատրուշաններ շինուէին, նուիրական կրակը քաղաքներու մէջ հաստատուէր, եւ փայտակիրներու կարգեր եւ խումբեր կազմուէին, որով ամէն կողմ շփոթութիւններ տեղի կ՚ունենային՝ ժողովրդական դիմադրութեանց եւ պետական բռնութեանց երեսէն։ Բայց տակաւին Հայոց կողմէն որոշում չկար յայտնել զիրս ապստամբութեան, այսինքն ընդհանրապէս եւ բացարձակապէս թագաւորական հրովարտակին գործադրութեանը հակառակիլ։ Վահան Ամատունի այդ յայտարարութիւնը փութացնելու գրգռողներէն մէկն էր, այլ անոր միտքը ուղիղ չէր, հոգւոյ փրկութեան գաղափարէն աւելի, իր հակառակորդին՝ Վասակ մարզպանին խաղ մը խաղալ կը փորձէր, որպէսզի եթէ ապստամբութեան չհաւանի Հայերէն սպանուի, իսկ եթէ հաւանի, նորա պատանդ որդիները սպանուին (ՓԱՐ. 60)։ Իսկ Վասակ բոլորովին տարտամ եւ անորոշ քաղաքականութեան մը կը հետեւէր։ Եթէ սրտով իր քրիստոնէութեան մէջ ալ թոյլ էր, սակայն անկէ բաժնուելով ազգին ատելի դառնալ եւ ազդեցութիւնը կորսնցնել չէր ուզեր. ուստի ներքին յարաբերութեանց մէջ իր քրիստոնէութիւնը կը պաշտպանէր։ Միւս կողմէն եթէ ուղղակի քրիստոնէութիւն ցուցնէր, մարզպանութիւնը կորսնցնելու վախը ունէր, եւ իբր պաշտօնեայ, թագաւորական հրամանները ճշդիւ կատարելու պարտքը կը զգար։ Միանգամայն իբրեւ հայր՝ վասն որդւոց իւրոց կը հոգար, որոնք պատանդ մնացած էին, եւ շարունակ վտանգի ենթակայ էին։ Քաղաքականութեան տեսակէտէն ալ, ուխտապահները յունական քաղաքականութեան կը կրթնէին, մինչ ինքն կը կարծէր թէ ազգին ինքնութիւնը աւելի լաւ կը պաշտպանուի պարսկական հովանաւորութեան ներքեւ, եւ թէ Յունաց հատ մերձաւորութիւնը աւելի դիւրաւ ձուլման եւ ընկլուզման կ՚առաջնորդէ։ Սակայն պարսկական քաղաքականութիւնն ալ այնպիսի ծայրայեղութեան հասած էր, որ առանց ուխտազանց լինելու հնար չէր գործադրել։ Արդ կերպով եւ իրարու հակառակ դիտումներով ալեկոծուած ընթացք մը ունէր Վասակ, որուն մասին պատմագիրներէն մէկը կ՚ըսէ թէ սրտի մտօք կալեալ էր զպարսկական օրէնսն (ԵՂԻ. 48), եւ միւսը կը գրէ թէ առաւել փառասէր՝ աստուածատեաց խորհրդոց կը հետեւէր (ՓԱՐ. 60)։ Վերջապէս ամենուն աչքին կասկածելի երեւնալ սկսած էր։

« 248. Առաջին Ձեռնարկներ   |   250. Ուպտապահներու Ջանքերը »
© Gratun.org