Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Յովսէփ Ա. Հողոցմեցի

251. Աղուանից Պատերազմը

Վասակ իր միտքով իրեն նպաստաւոր քաղաքականութիւն մը բանեցուցած էր։ Վարդանը Աղուանից երկիրը ղրկելով Հայաստանէ հեռացուցած կ՚ըլար, տկարացուցած, Վարդանը յայտնի վտանգի ենթարկած, որով Հայոց խնդիրը ամբողջաբար իր տրամադրութեան ներքեւ կը մնար։ Ըստ այսմ ալ փութաց տեղեկութիւն տալ մէկ կողմէն Միհրներսէհի, եւ միւս կողմէն Աղուանից մարզպան Սեբուխտ Նիխորականի (ԵՂԻԳ. 57), եւ զօրավար Վեհշապուհի (ՓԱՐ. 64)։ Իսկ Վարդան ընդդիմութեան ձեռնարկին սկսած ըլլալուն վրայ ուրախանալով, եւ չափաւոր բանակ մը կազմելով՝ փութաց Աղուանից երկիրն երթալ։ Իրեն հետ էին Խորէն Խորխոռունի, Արշաւիր Արշարունի, Թաթուլ Դիմաքսեան, Արտակ Պալունի, Գիւտ Վահեւունի, Հմայեակ Դիմաքսեան եւ ուրիշ նախարարներ իրենց գունդերով։ Երկու բանակներ իրարու հանդիպեցան Կուր գետի աջակողմը՝ Խաղխաղ քաղաքի մօտերը։ Վարդան իր սակաւաձեռն բանակը երեքի բաժնեց, աջ թեւը յանձնեց Արշաւիր Արշարունիի, որ է նոյնինքն իր փեսան Արշաւիր Կամսարականը, եւ անոր օգնական տուաւ Մուշ Դիմաքսեանը, ձախ թեւը յանձնեց Խորէն Խորխոռունիի՝ Հմայեակ Դիմաքսանի հետ, ինքն մնաց կեդրոնը իր օգնականներով։ Պարսիկ գունդը անհամեմատ շատուոր էր, բայց Հայերուն եռանդը աւելի շատ էր։ Թէպէտ Արշաւիր եւ Մուշ ճահիճի մէջ ինկան եւ Մուշ սպանուեցաւ եւ Գազրիկ Աբեղեան վիրաւորուեցաւ, բայց Պարսիկները ընկրկեցան, եւ գետին մէջ թափուիլ սկսան, նաւերով փախչողներն ալ Արշաւիրի նետաձիգներէն կոտորուեցան։ Գիշերը վրայ հասնելով Հայերը հանգիստ ըրին, եւ միւս առտուն Կուրը անցնելով նորէն Պարսիկները հալածեցին, եւ Հոնաց պահակին մօտենալով անոնց հետ բանակցութեան մտան, որ Պարսիդ դէմ իրենց օգնեն։ Գործին շարունակութիւնը եւ տեղւոյն պաշտպանութիւնը Վահան Աղուանի յանձնելով, իրենք փութացին Հայաստան դառնալ, որովհետեւ շփոթ լուրեր սկսած էին հասնիլ Վարդանի ականջը։ Աղուանից արշաւանքը լրացած էր յաւուրս երեսուն (ԵՂԻ. 61), եւ երբոր եկան ի գաւառն Արարատայե, դառնաշունչ օդոյ ձմերայնոյն օրերը սկսած էին (ՓԱՐ. 67), որ է ըսել թէ Նոյեմբեր ամսոյ երկրորդ կէսին դարձած էին, միշտ միեւնոյն 450 տարւոյ մէջ։

« 250. Ուպտապահներու Ջանքերը   |   252. Ուխտանենգներու Կողմը »
© Gratun.org