Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Յովսէփ Ա. Հողոցմեցի

260. Վասակի Դիտումը

Անկեղծ ու համարձակ պարսկասէր քաղաքականութիւն մը, Վասակի համար գովեստի եւ արդիւնքի փաստ մը եղած կ՚ըլլար, եթէ կրօնական ազատութեան մէջ ցուցնէր Պարսիկ արքունեաց օգուտը։ Ինչպէ՞ս արդարացնել Վասակը, երբոր նոյնիսկ մոգպետին այդ կէտին վրայ համոզուած ըլլալը տեսնելով, եւ այդ ուղղութիւնը պաշտպանելն ալ լսելով, ինքն հակառակը յայտնելու եւ հակառակը գործելու պատասխանատուութիւնը կը ստանձնէ (§ 247)։ Վասակ իրաւամբ կը մեղադրուի, որովհետեւ որեւէ քաղաքական տեսակէտէ օտար, անձնական շահու եւ փառամոլ դիտումի միայն ծառայեց, սուտ խոստումը եւ սուտ երդումը իբր միջոց գործածեց, իրեններուն դէմ անիրաւելու եւ բռնանալու խիղճ չըրաւ, եւ ոչ ալ Պարսիկ արքունեաց շահերը պաշտպանեց, որուն իբր թէ հաւատարիմ պիտի մնար, Վասակ ազգին խիղճին առջեւ դատապարտուելէ ետքը, թագաւորական ատեանին առջեւ ալ պատճապարտ գտնուեցաւ։ Եթէ Յազկերտ ինքնին եւ ուղղակի կրօնական բռնութեան նպատակ ալ չունենար, մոգպետներ եւ Միհրներսէհ եւ Վասակ միաբանեցան այդ համոզումը ներշնչել Յազկերտի, եւ տէրութեան ապագան կրօնական ձուլման մէջ ցուցնել, ուխտապահ Հայեր, որ այդ ուղղութեան դէմ մաքառեցան, կրօնի պահպանութեամբ ազգին ձուլումն ալ արգիլեցին։ Պատմութիւնը կը ցուցնէ, թէ ինչպէս կրօնապէս միացածներ, ազգութիւննին ալ կորսնցուցին, ինչ որ գերագոյն վնասն եղած օ Հայութեան համար։ Մարկիանոսի ստոր ընթացքը կը հաւաստէ, թէ յունասէր քաղաքականութիւնը չէր որ Հայր պիտի փրկէր, ինչպէս Վահան Մամիկոնեանի ընթացքը ալ, զոր իր կարգին պիտի տեսնենք, կը ցուցնէ թէ պարսկասէր քաղաքականութեամբ ալ հնար էր ազգին յաջող դիրք մը պատրաստել։ Ամէն իրողութիւն իր համընթաց պարագաներուն մէջ պէտք է քննել, եւ իրական հանգամանքներուն ներքեւ դատել։ Արդ 451 տարւոյ եղելութիւնները կրօնական ձուլման մէջ ազգին ոչնչութեան վտանգը կը սպառնային, Վասակ այդ վտանգին հանդէպ անտարբեր՝ իր անձնական շահը կը դիտէր, Վարդան այդ սպառնալիքին հնադէպ արթուն՝ իր կեանքն ալ զոհեց, բայց իր կեանքին զոհողութեամբ վտանգը հեռացուց։

« 259. Եղելութեան Շուրջ   |   261. Ատրորմիզդ Մարզպան »
© Gratun.org