Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Յովսէփ Ա. Հողոցմեցի

261. Ատրորմիզդ Մարզպան

Վարդան եւ իրենները պատերազմի դաշտին մէջ յաղթուած էին, այլ գործերուն ընթացքին վրայ յաղթութիւնը տարին, որովհետեւ պարսիկ արքունիքին բռնած ուղղութիւնը փոխուեցաւ։ Ատրորմիզդի տրուած հրահանգն էր, զմարդիկն Հայոց չընդոստուցանել, այլ սիրով նուաճել, եւ զպատօն քրիստոնէութեան համարձակապէս ունել ամենեցուն (ՓԱՐ. 73)։ Ատրորմիզդ այդ հրամանը ընդունելով երկիրը խաղաղեցնելու նպատակին սկսաւ ծառայել, հանրութեան վստահութիւն կ՚ուզէր ազդել, թերեւ կերպով յանցաւոր սեպուածները նկատողութեան չէր առներ, եկեղեցիներուն բացումը եւ պաշտամանց կատարումը կը դիւրացնէր, բայց միւս կողմէն կ՚աշխատէր հեռացնել այն անհատականութիւնները՝ որք դիմադրութեան գործին մէջ գործօն դեր ստանձնած էին, եւ որոնց գաղափարներուն փոփոխուելուն հնար չէր շատ վստահութիւն ունենալ։ Այդ կարգէն էին այն եկեղեցականները, որք դիմադրութեան առաջնորդներն եղած էին, եւ ատրուշաններու կործանման եւ մոգերուն կորտորածին գլուխ եղած էին։ Նկատի կ՚առնուէին նաեւ այն նախարաները, որք զէն ի ձեռին պատերազմի մտած եւ Պարսիկ գունդերուն դէմ կռուած եւ վնասներ հասուցած էին։ Ինչպէս նաեւ անոնք ալ, որ ամուր տեղեր քաշուած, եւ գլուխնին խումբ մը հաւաքած զինեալ դիմադրութիւնը շարունակել կը ջանային։ Այդ վերջիններէն երկու խումբեր աւելի նկատողութեան արժանի եղան։ Մէկը կը գտնուէր Տայոց նահհանգի եւ Խաղտեաց սահմանակցութեան մէջ Պարխար քեռներուն վրայ, Հմայեակ Մամիկոնեանի գլխաւորութմամբ, որ Բիւզանդիոնէ դարձին չկարենալով հասնիլ Աւարայրի պատերազմին, այն տեղերը նոր դիմադրութիւն մը կազմելու ձեռնարկեց, եւ իրեն շուրը հաւաքեց Աւարայրի փախստականներէն շատերը։ Զօրաւոր Պարսիկ գունդ մըգնաց անոնց դէմ՝ որուն կ՚օգնէին ուխտանենգներէն Արտէն Գաբեղեան եւ Վարազշապուհ Պալունի, եւ յանկարծակի յարձակեցան Որջնհաղ բերդին վրայ, երբ անպատրաստ էր Հմայեակի գունդը։ Սաստիկ պատերազմ մը տեղի ունեցաւ, Հայեր չկրցան դիմանալ եւ ցրուեցան, եւ Հմայեակ նահատակուեցաւ, որ բազում ցանկութեամբ խնդրէր ժամանալ զկնի սուրբ եղբօրն իւրոյ (ՓԱՐ. 74)։ Ուրիշ խումբ մըն ալ Արցախի անտառներուն ապաւինած էր, բայց անոնց դէմ գլխաւոր յարձակում մը չգործուեցաւ, որովհետեւ Հոներու պաշտպանութիւնը կը վայելէին (ԵՂԻ. 99)։

« 260. Վասակի Դիտումը   |   262. Երկդիմի Ընթացք »
© Gratun.org