Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Յովսէփ Ա. Հողոցմեցի

264. Վասակ ու Քննութիւն

Վասակ իր ուղեւորութիւնը կ՚ընէր սաստիկ կազմութեամբ եւ ուժգին աղիւք, այն համոզմամբ թէ իր ծառայութիւնները գնահատուած են, եւ թէ կ՚երթայ առնուլ վարձս, մինչեւ անգամ միտքէն անցընելով, թէ կրնայ ընդունիլ զթագաւորութիւնն իսկ Հայոց։ Կալանաւոր եկեղեցականները ծանրաքայլ տանէին կապեալս, նստուցեալս ի վերայ ջորւոց, երբ հեռուէն տեսնուեցաւ փառաւոր կարաւան մը եւ իմացուեցաւ թէ Սիւնեաց տեառնն է։ Ասոր վրայ Յովսէփ Ղեւոնդի դառնալով կ՚ըսէր, թէ Վասակ չի քաշուիր լրբենի անամօթութեամբ սրտիւ գալ առ մեզ յողջոյն, մենք ի՞նչ ընելու ենք փոխարէն։ Ղեւոնդ կը պատասխանէ, թէ ողջոյնը կը տրուի ամենուն, աւետարանի կանոնով, եթէ ողջունեալը արժանի չէ, ողջոյնը ետ կը դառնայ (ՓԱՐ. 76)։ Եւ այս խօսքին վրայ Վասակ կը հասնի, ձիէն կ՚իջնէ, կ՚ողջունէ, եւ Ղեւոնդ անտրտում եւ զուարթերես խօսէր երկարս ընդ Վասակայ։ Վասակ կարծելով թէ անոնք անտեղեակ են իր ըրածներուն երթայր ընդ նոսա երկարագոյնս, մինչեւ իսկ կը հրաւիրէր ճաշել ընդ նմա մօտաւոր օթեւանին մէջ, եւ ինքն կ՚անցնէր առաջ։ Այն ատեն Ղեւոնդ ետեւէն կը ձայնէ, թէ ամենէն կարեւորը մոռցած է եւ ուր երթալը չէ հարցուցած։ Վասակ համարձակութեամբ կը պատասխանէ թէ թագաւորին կ՚երթայ գտանել զհատուցումն։ Այն ատեն Ղեւոնդ մարգարէական շեշտով մը կ՚ըսէ, թէ արդարեւ դու կենդանութեամբ զգլուխդ ի վերայ ուսուցդ ի Հայս տանիս, ապա ընդ իս Տեառն Աստուծոյ չէ խօսեցեալ (ՓԱՐ. 77)։ Որչափ ալ Վասակ մոլորեալ միտք մը ունէր, սակայն սուրբերուն վրայ մեծ յարգ մը կը տածէր, եւ Ղեւոնդի խօսքերուն վրայ տխուր տպաւորութիւն մը ունեցաւ, եւ տխրութեամբ ճամբան շարունակեց, եւ հասաւ Տիզբոն, ուր պատուաւոր ընդունելութիւն ալ ունեցաւ։ Իսկ կապեալ եկեղեցականները հազիւ յետ երկու ամսոց եւ քսան աւուր կը հասնէին թագաւորին ձմեռնային պալատը (ԵՂԻ. 101), որ ըսել է թէ 451 Հոկտեմբերին կէսէն ետքը Տիզբոն կ՚երթային։ Մինչեւ այն ատեն նախարաներն ալ կը հասնէին արձակ ձեռօք եւ արձակ ոտիւք (ԵՂԻ. 103), պատանդ տղաքներն ալ անոնց ետեւէն, եւ կարգը կու գար քննութիւններն սկսիլ եւ դատաստանները վճռել։ Առաջ մասնաւոր տեսակցութիւններ տեղի կ՚ունենային իբր նախաքննութիւն, եւ եկեղեցականներուն գլխաւորները հարցուփորձի կ՚ենթարկուէին, մինչեւ որ վերջէն հանդիսաւոր ատեան կազմուեցաւ Միհրներսէհի նախագահութեամբ՝ սակայն ինքն Յազկերտ ալ ի մօտոյ կը հետեւէր դատաստանին արդիւնքին (ԵՂԻ. 103)։ Ըստ այսմ հազիւ 452 տարւոյ սկիզբները կրցաւ սկսիլ Տիզբոնի մէջ, Հայաստանի իրողութեանց մեծ դատաստանը։ Իսկ Հայաստանի մէջ ամենուն մեկնելէն ետքը, աւելի եւս ընդարձակօրէն սկսաւ գործել Ատրորմիզդ։ Եպիսկոպոսներուն թոյլ կու տար իրենց իշխանութիւնը վարել յայտնապէս ըստ առաջին սովորութեանն, աւերեալ գաւառներուն հարկերը կը ներէր, այրուձիին ծառայութիւնը կը թեթեւցնէր, միայնակեացները իրենց տեղերը կը դարձնէր, փախստականներուն կը ներէր իրենց ստացուածներուն տիրապետութեան դառնալ, բռնի կամ բռնադատեալ կրօնափոխ եղածներուն քրիստոնէութեան դառնալը չէր արգիլեր, վերջապէս ձեռքէն եկածին չափ ժողովուրդը գոհացնելու, երկրին վերաշինութիւնը քաջալերելու, եւ բարօրութեան վիճակ պատրաստելու հնարաւոր դիւրութիւնները կ՚ուզէր պակաս չընել (ԵՂԻ. 102)։

« 263. Աքսորեալ Նախարարներ   |   265. Եկեղեցականաց Դատաստանը »
© Gratun.org