Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Յովսէփ Ա. Հողոցմեցի

268. Աքսորելոց Վիճակը

Վրկանի մէջ բանտարկուած եկեղեցականներուն համար գրուած է, թէ անոնք արանց վատախրատից եւ աշխարհակորուսաց եւ աստուածասպանաց կարգը դասուած ըլլալով, իրենց համար պատրաստուած շղթաները ստուարք էին եւ ծանունք քան զբնութիւն ամենայն երկաթոյ, որով զայլ մահապարտսն կապէին. մանաւանդ Յովսէփ կաթողիկոսին համար կը յիշուի, թէ եւս առաւել քան զսաստկութիւն ալյոց զշղթայիցն ստուարագոյն ասէին զնորայն եւ անհեդեդս (ՓԱՐ. 92)։ Այսուհանդերձ բոլոովին յարբերութենէ կտրուած չէին, եւ մանկունք կապելոց երիցանց (ՓԱՐ. 93), եւ մասնաւորապէս երկու արիասիրտ քահանաներ, Խորէն Արարատի Որկովի գիւղէն, եւ Աբրահամ Տայոց Զենակը գիւղէն, միշտ կապեալ եկեղեցականներուն կը հետեւէին, եւ անոնց խնամքը կը հոգային (ՓԱՐ. 94)։ Իսկ միւս աքսորեալներուն մօտ ալ կը գտնուէին մանկտի կապելոց նախարարաց (ՓԱՐ. 93), իւրաքանչիւրին տունէն հաւատարիմ անձեր, որոնք Հայաստանէ մէկտեղ եկած էին, եւ աքսորին մէջ ալ անոնցմէ չէին բաժնուած, որպէսզի կարենան արբանեկել նոցա եւ սպասաւորել ի կապանսն (ՓԱՐ. 94)։ Պատմագիրներ երկարօրէն կը բացատրեն թէ ինչպէս բոլոր այդ խոստովանողներ ներքին ուրախութեամբ եւ յարատեւ աղօթքով կ՚անցընէին ժամանակը Վրկանի բանտին մէջ, որովհետեւ վասն հաւատոյ եւ վասն Քրիստոսի էր իրենց քաշած չարչարանքը։ Այդպէս անցան 452 տարւոյ մնացորդը, 453 տարին, եւ 454-ի սկիզբը մինչեւ Յազկերտի թագաւորութեան 16-րդ տարին, երբ նորէն պատերազմ բացուեցաւ Քուշանաց եւ Պարսից մէջ։ Յազկերտ Վրկանէ անցած ատենը հրամայեց որ խոստովանողներուն խումբն ալ ետեւէն բերեն, առանց վերջնական նպատակ մը յայտնելու, ինչպէս որ ալ կատարուեցաւ, եւ ամէնքը տարուեցան Ապար, այժմեան Խորասան գաւառը, եւ փակուեցան Նիւշապուհ բերդին մէջ։ Նպատակն էր կերպով մը ազդել քրիստոնէից վրայ, որովհետեւ նորէն մոգական շարժումը սկսած էր խլրտիլ, եւ ջանալ Յազկերտը բռնական միջոցներու մղել, որոնք պահ մը մեղմացած էին։ Դատապարտեալ 8 եկեղեցականներէն երկուքը զատեցին, եւ բանակին հետ միասին տարին, ուր չարաար վշտով եւ բուռն կապանօք եւ գանիւ կը նեղէին։ Այդ երկուքն էին արտաշատի ատրուշանին աւերողները, Սամուէլ երէց եւ Աբրահամ սարկաւոգ (ՓԱՐ. 86)։ Քուշանաց պատերազմը յաջող չեցաւ, վանսզի Բէլ անուն Խայլանդարանցի Հոն մը որ քրիստոնէից համակիր էր զգացումով, եւ Պարսից ծառայութեան մէջ կը գտնուէր, ասոնց բոլոր գաղտնիքները իմանալով Քուշանաց կը հաղորվէր, անոնք ալ ըստ այնմ, առանց մեծ ճակատամարտի, մասնաւոր յարձակումներով Պասրիկները կը նեղէին, կը կոտորէին եւ կը հալածէին, մինչեւ իսկ համարձակ արքունի գաւառներկ կ՚ասպատակէին (ԵՂի. 110)։

« 267. Հայաստանի Կացութիւնը   |   269. Երեք Մարտիրոսներ »
© Gratun.org