Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ․ Կոստանդին Ա․ Բարձրաբերդցի

1119. Կանոնական Գլուխներ

Գալով Կոստանդինի շրջաբերականին մէջ ցուցուած 25 գլուխներուն, զորս ուրիշ օրինակներ 23-ի կը վերածեն՝ երկուքը իրարու խառնելով (ԿԻՐ 289), առաջին չորսերը ձեռնադրութեանց մասին են։ Ա. Արժանաւորներ միայն ձեռնադրուին եւ առանց արծաթոյ, որ ի տեղիս տեղիս խստիւ պահուած չէ վասն աղքատութեան եւ տկարութեան։ Բ. Եպիսկոպոսութեան կոչուին արժանաւորքն միայն եւ գիտունքն, այն ալ մեծաւ քննութեամբ եւ վկայութեամբ եւ թեմին կամակցութեամբ, որ ընտրութենէ աւելի՝ հաւանութիւն կը ցուցնէ տարիքն ալ մի՛ պակաս քան զերեսուն ամն։ Այս երկու կանոնները ոմանք մէկի կը վերածեն (ԿՐԿ 289)։ Գ. Իբր առաջին գործ եպիսկոպոսին, կը հրամայէ սահմանել զուսուցիչս եւ զուսումնականս ուսման եկեղեցւոյ, եւ կը պահանջէ որ անգայթակղ եւ գիտունք լինիցին ուսուցիչք տղայոցն։ Դ. Ձեռնադրութիւն ընդունողներուն՝ ուսմամբ եւ սրբութեամբ օժտուած ըլլալնին, եւ անձանց իւրեանց եւ սնուցողացն վկայութեամբ հաստատուած, եւ առանց արծաթոյ նշանակուած ըլլալնին ստուգելէ զատ, կը պահանջէ եւս որ տարիքով ալ ըլլալն, մի՞ պակաս քան զքսանեւհինգ ամն երէցն, եւ սարկաւագն քսան ամ։ Ուրիշ օրինակներ կը գրեն մի՛ պակաս քան զքսան եօթն ամն երէցն եւ սարկաւագն (ԿՐԿ 289), որ յարմարագոյն չերեւիր երկու աստիճաններուն նոյն տարիքը տալովը։ Չոսր եւս կանոններ քահանայագործութեանց համար են. Ե.Պսակ եւ կնունք նօթոոթեամբ եւ յեկեղեցիս պիտի կատարուին, եւ ընդունողներ պիտի հաղորդուին։ Միայն կնունքը կրնայ ըլլալ յորժամ եւ իցէ, եթէ մահու երկիւղ իցէ երեխային խորհուրդները պիտի պաշտուին միշտ առանց դրամի։ Զ.Ամէն քահանայագործութիւններ, կնունք եւ պսակ եւ թաղումն, պիտի կատարուին առանց զրուցի եւ ծաղու, այլ երկիւղիւ եւ աղօթքիւ մերձակայից, այսինքն թէ հանդիսատեսներ աղօթքներուն մտադրութիւն պիտի ընեն երկիւղածութեամբ։ Է. Մկրտութեան աւազանը հաստատուն եւ անշարժ եւ վարագուաւ ծածկոց պիտի ըլլայ, որով շարժական աւազանները կարգիլուին նախընթաց կանոնով ալ կնունքը յեկեղեցիս ընել հրամայած էր, ինչպէս եւ պսակը։ Ը Պսակուելիքները պիտի ըլլան վեց ծննդովք հեռացեալք յազգակցութենէ արեան, եւ փեսայն չորեքտասան եւ հարսը երկոտասան տարեկանէ պակաս պիտի չըլլան։ Տարիքները յետին կանոններով եւ այժմեան սովորութեամբ շահ նուազ են, որովհետեւ այդ տարիքներու մէջ կատարեալ խելահասութիւն չենթադրուիր։ Իսկ հասի ճիւղերը մինչեւ վեց բարձրացած են, միշտ երկու կողմերու ծնունդները գումարելով, եւ եօթներորդի արգելք յիշուած չէ։ Իսկ խնամութեան ճիւղերու բնաւ խօսք չըլլար, եւ միայն ու միայն արեան ազգակցութիւն կը յիշուի։ Շահապիվանի ժողովին մէջ տեսանք երեք ճիւղերու արգելքը երկու գիծերը միանգամայն առնելով (230), այստեղ երեքը երկու գիծերու վրայ զատ զատ առնուելով, ճիւղերը վեցի բարձրացած են, եւ այս ալ յայտնապէս Լատիններու նմանողութեան արդիւնքն է, որոնք իւրաքանչիւր գիծը մինչեւ չորս տանելով ութը ճիւղերու արգելք կընդունէին, Հայերը կերպով մը անոնց մօտեցած կըլլան՝ իրենց համագումար երեքը իւրաքանչիւր գիծի վերածելով։

« 1118. Սիսի Գումարումը   |   1120. Բարեկարգական Գլուխներ »
© Gratun.org