Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Մովսէս Ա. Մանազկերտացի

281. Կաթողիկոս Ըլլալը

Ասոր անուննն ալ Փարպեցիէն ունինք. եւ զհետ նոր ատէր Մովսէս, որ էր եւ նա ի նոյն ազգէ (ՓԱՐ. 110) եւ այս յայտնի բացատրութեան հիմնուելով, լոկ թիւրիմացութեան կամ վրիպեալ յիշողութեան կը վերագրենք Թովմայի եւ Մովսէս եւ Մեղէս գրելը (ԱՐԾ. 81), որով Մովսէսը՝ Մելիտէէ առաջ կաթողիկոս եղած կը ցուցնէ։ Անունէն զատ ուրիշ տեղեկութիւն չունինք իր վրայ. նախընթաց պատմութեանց մէջ ալ համանունի մը չենք հանդիպիր, որ նոյնացնելու փորձեր ընենք։ Ժառանգական ուղղութեամբ, Մելիտէի մահուընէն ետքը, նոյն տունէն նախապատիւ եպիսկոպոս մըն է՝ որ կաթողիկոսական աթոռը կը գրաւէ, գուցէ եւ նախորդին օգնականութեամբ յաջորդութիւնը ապահովելով։ Եղելութեանց ընթացքը ուսումնասիրելով կը հետեւցնենք, թէ Մովսէսի օրով աւելի զօրացաւ Սահակ-Մեսրոպեան խումբին դէմ հալածանքը, եւ թոյլ ընթացք մը տիրապետեց հայրապետանոցին վրայ, որ սկսաւ մտադրութիւն հրաւիրել, եւ աւելի ժիր եւ եռանդուն անձնաւորութեան մը պէտքը զգացնել։ Եթէ Մովսէս Խորենացիի պատմութեան թուականին մասին ծանր խնդիրներ յուղուած չըլլային, շատ յարմար պիտի գար այն ողբոց գլուխը, որով պատմութիւնը կը փակուի, եւ որ ճշդիւ այդ միջոցին պատկերը կը կերպարանէ։ Սահակի եւ Յովսէփի նման հոյակապ կաթողիկոսներու ետեւէն ՄԵլիտէի եւ Մովսէսի պէս ապիկարներ եւ անձնահաճներ տեսնելն է, որ հառաչել կու տայ պատմագիրին, Մովսէս բարձեալ լինի՝ եւ Յեսու ոչ յաջորդէ, Եղիա համբարձաւ եւ Եղիսէէ ոչ մնաց, (ԽՈՐ. 273), եւ բազմապիսի գոյներով կը գծէ վարդապետներուն, կրօնաւորներուն եւ վիճակաւորներուն ընթացքն ու կենցաղը (ԽՈՐ. 275)։

« 280. Մելիտէի Սւղղութիւնը   |   282. Աբրահամ Ու Խորէն »
© Gratun.org