Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Մովսէս Ա. Մանազկերտացի

283. Նախարարներուն Ազատուիլը

Երբ նախարարներուն քիչ մը դիւրութիւն կը տրուէր, Յազկերտի 17-րդ տարին, որ է 455-ին, Աշուշա բդեշխ Վրաց բազում եւ անհամար կարասի ծախեալ, եւ մասնաւորապէս Միհրներսէհը հաճեցնելով, կը յաջողէր Հմայեակի եւ Արշաւիրի փոքր զաւակները Տիզբոնի պատանդութենէն ազատել, ուր ղրկուած էին Վասակ Սիւնիէ զի մեռցին, եւ իրեն մօտ կը բերէր սնուցանելու եւ կրթելու համար (ՓԱՐ. 107)։ Աշուշա եւ Հմայեակ Մամիկոնեան իրարու քենեկալ էին, Աղան Արծրունիի Անուշվռամ եւ Ձուիկ քոյրերուն հետ ամուսնացած լինելով։ Հմայեակ չորս զաւակ թողած էր, որոնցմէ Վահան, Վասակ եւ Արտաշէս՝ Տիզբոն ղրկուած էին, իսկ Վարդ շատ փոքր լինելուն դայեկի մօտ մնացած էր Տայոց նահանգը (ՓԱՐ. 111)։ Իսկ Արշաւիրի երկու զաւակներն էին Ներսէհ եւ Հրահատ։ Ասոնց հետ ապրեցաւ Ղազար Փարեցին, ինչպէս որ պարծանօք կը յիշէ, որ թէպէտ ինքն ըստ տիոց աւագագոյն էր, սակայն այդ վեց տղոց խումբին հետ սննդակից եւ խաղակից եղաւ (ՓԱՐ. 188)։ Մեծաւ գովութեամբ կը յիշէ Փարպեցի Հմայեակի Ձուիկ տիկինը, թէ եղեւ կին անուանի եւ առաւելեալ ամենայն լաւ եւ մտաւոր մասամբ յամենայն կանայս ի Հայսատան աշխարհիս, եւ թէ նա սնոյց եւ խրատեաց զորդիսն իւր յաշխարհին Վրաց ի տան Աշուշայի (ՓԱՐ. 110)։ Նախարարներուն դառնալով անոնք կապանքի եւ աքսորի վիճակը կրեցին դեռ երկու տարի եւ աւելի եւս՝ Ղեւոնդեանց նահատակութենէն ետքը, մինչեւ որ նոյնիսկ բանտարկելոց հսկողն Հարեւշզոմշապուհ կամ Հրեւշնոմշապուհ, անոնց վրայ գթալով, ինքն Յազկերտի միջնորդեց, եւ անոնց ազատութիւնը խնդրեց, շղթաները քակեց, զգեստնին փոխեց, որպէսզի գոնէ Պարսկաստանի մէջ զինուորութիւն ընեն եւ ռոճիկ ստանան։ Յազկերտ ալ գոհ մնաց, եւ իրենց կատարեալ ազատութիւն շնորհելու միտքով ամէնքն ալ Տիզբոն հաւաքել տուաւ 457-ին, իր թագաւորութեան 19-րդ տարին։ Նոյն միջոցին Յազկերտ մեռաւ, եւ իր երկու զաւակները, Որմիզդ ու Պերոզ, ժառանգութեան համար իրարու դէմ պատերազմեցան երկու տարի շարունակ, մինչեւ որ Որմիզդ սպաննուեցաւ եւ կրտսերն Պերոզ միահեծան թագաւորեց 459-ին, պաշտպանութեամբ իր դայեկին Ռահամ Միհրանի (ԵՂԻ. 153)։ Այդ պարագան նախարարաց ազատութիւնը յապաղեց։ Պերոզ իր հօրը կամքին գիտակ, ամէն տեսակ խոստումներ կրկնեց, որպէսզի Հայ նախարարներ Պարսկաստանի մէջ իրեն օգնեն, եւ Հայաստանի մէջ ալ իրեն կողմը պաշտպանեն, եւ իրօք ալ արձակեալ նախարարներ Պերոզի բանակին մէջ ծառայեցին։ Բայց Պերոզ ազատ թագաւորելէն ետքը անմիջապէս խոստումը չկատարեց, այլ Հրեւ նահանգը ղրկեց ռոճիկով ու պատուով Աշտատ նախարարի հրամանատարութեան ներքեւ. եւ Աշտատի որդւոյն Յըըզատվշնասպի ձեռքով, որ իր դայեկորդին էր, խոստումները նորոգեց, եւ յայտնեց թէ իրենց ընտանեաց ալ ռոճիկներ սահմանել տուած է Հայաստանի մէջ (ՓԱՐ. 108)։ Այդ տարիներու միջոցին, 461-ին, կը մեռնէր Մովսէս կաթողիկոս, առանց այդ եղելութեանց մասնակցութիւն մը ունեցած ըլլալու։

« 282. Աբրահամ Ու Խորէն   |   284. Նախընթացն և Ընտրութիւնը »
© Gratun.org