Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Գիւտ Արահեզեցի

291. Պաշտօնին Տեւողութիւնը

Գիւտի կաթողիկոսութեան տեւողութիւնը շատ տարբեր թիւերով նշանակուած է պատմագիրներէն եւ գաւազանագիրներէն, բայց աւելի տիրող թիւերն են 9 կամ 10, եւ 15 կամ 17։ Առաջին զոյգը շուտով կը մեկնուի կիսատ տարւոյ մը ամբողջ համրուելովը կամ բնաւ չհամրուելովը, եւ երկրորդ զոյգն ալ Ե եւ Է թուատառերուն իրարու փոխանակուելովը, ինչ որ շատ յաճախ կը հանդիպի գրչագիրներու մէջ։ Իսկ երկու տարբեր տեւողութեան հաշիւը իր արդարացումը կ՚ունենայ Գիւտի կաթողիկոսութեան իրարմէ տարբեր առմանց մէջ, մէկը ընտրութենէն մինչեւ Տիզբոն երթալը, եւ միւսը ընտրութենէն մինչեւ մահը։ Թագաւորական հրամանով կաթողիկոսութենէ զրկուելէն ետքը Ոթմուսի առանձնութեան տարիները, ոմանք իբրեւ իսկական կաթողիկոսութիւն համրած են, եւ ոմանք զայն օրինական դադարման ձեւով նկատած։ Մեր տեսութեան եւ ազգին ըմբռնման եւ եկեղեցական կանոնաց համեմատ, Գիւտ թագաւորական զրկմամբ իր հոգեւորական իրաւասութիւնը չկորսնցուց, եւ իսկապէս կաթողիկոս մնաց, եւ ինչպէս Սահակի տարիները կը հաշուուին մինչեւ իր մահը, միեւնոյն կերպով Գիւտի կաթողիկոսութիւնն ալ մինչեւ մահը կը համրենք եւ անոր 17 տարւոյ տեւողութիւն մը կու տանք 461-էն մինչեւ 478։ Ժամանակագրական քննութիւններ եւ ժամանակագրական պահանջներ կ՚արդարացնեն այդ հաշիւը, որուն մանարզնին բացատրութեանց մտնելը աւելորդ կը սեպենք։ Վարդան պատմիչ զրոյց մը կը յիշէ, թէ կէսք ասեն, որ Գիւտ եւ Մանդակունի ի միում ժամանակի պաշտօն վարած են, Գիւտ՝ Յունաց եւ Յովհան՝ Պարսից կողմը (ՎԱՐ. 55), մինչ ժամանակակիցն Փարպեցի այսպիսի ակնարկ մը չունի։ Այս տեսակ անհիմն ենթադրութիւններ կազմւած են յետնագոյններէն ժամանակագրական անճշդութեանց մէջէն ելնելու համար. օրինակ իմն նոյն Վարդանի ըսելը, թէ ի լինել ժողովոյն Քաղկեդոնի, վախճանեալ էր Գիւտ (ՎԱՐ. 54)։ Հետեւաբար բոլորովին աւելորդ կը սեպենք զբաղիլ անտհիմն զրոյցով, զոր կէսք ասեն եղեր։

« 290. Գիւտի Դատաստանը   |   292. Քրիստոփոր Արծրունի »
© Gratun.org