Gratun
« Ազգապատում, Հատոր Բ by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ․ Կոստանդին Ա․ Բարձրաբերդցի

1121. Բարոյական Գլուխներ

Ասկէ ետքը եկող կանոններ պարզ բարոյականութեան գործերու կը պատկանին։ ԺԵ. կանոնը կուզէ որ եպիսկոպոսներ եւ արքեպիսկոպոսներ ուղղեն զպոռնիկս, զշնացողս, զհմայս եւ զամենայն յանցաւորս։ Նախ ջանան երկիւղիւ գեհենին ի դարձ ածել, իսկ եթէ այն չբաւէ, մարմնաւոր պատուհասիւ ալ վարուին եւ տուգանել ալ չքաշուին, մանաւանդ անբարոյները, որոնք այր եւ կնոջ մէջ կը մտնեն, բոզ կին ունին, օրինաւոր կիներնին կը թողուն ու բոզերուն կերթան, կամ ատելութեան պատճառաւ թողուն զկահայս առանց բանի պոռնկութեան։ Այդպիսիներէն եթէ պատուաւոր է մարդն, անողորմ տուգանօք խրատեսցեն, եւ եթէ մեղաւորը այր է՝ թագաւորը ալանի մեղքը եւ իշխանը մեղադրանքը խրատեսցէ, իսկ եթէ կին է յանցաւորը՝ երէցն խրատեսցէ։ Խրատելը այս տեղ գանակոծութիւնն է, ինչպէս Պիղատոս ալ կիմանար Քրիստոսի համար խօսած ատենը (ՂԿՍ ԻԳ 16)։ Իսկ ալանի մեղք եւ մեղադրանք բացատրութիւնը յայտնի եւ գաղտնի շինութեանց զանազանութիւնը կը ցուցնէ։ ԺԶ. կանոնը պահոց համար է ուտելիքի մասին կըսէ որ առանց ձկան եւ ձիթոյ եւ գինւոյ եղիցի, իսկ օրերու մասին, աղուհացիցն եւ ուրբաթ եւ չորեքշաբթին կը յիշէ, ու շաբաթապահքերուն վրայ չի խօսիր, եւ ի հարկէ հիւանդութեան բացառութիւնը կընդունի, իսկ անոնց որ պահքը կը լուծեն, իբր պատիժ կը հրամայէ որ տուգանեսցին եւ քաղհատս տացեն, եւ պահօք վճարեսցեն, որով պահոց օրէնքը արտաքին պատիժով միայն արգիլուած կը մնայ, տուգանքով վճարել ի նպաստ աղքատոց, եւ լուծած օրին տեղ ուրիշ օր պահել։ Ուրբաթը եւ չորեքշաբթին հաւասարապէս Քրիստոսի չարչարանաց աւուրք կանուանէ, եւ թերեւս կակնարկէ Յուդայի մատնութեան չորեքշաբթի օր տեղի ունեցած ըլլալուն, սակայն չորեքշաբթին բուն չարչարանաց օր չէ, եւ կը պատուուի իբր Աւետումի օր եւ Մարդեղութեան խորհրդոյն յիշատակ, իբր զի ի չորրորդ օր դարձեալ հրեշտակն ետ զաւետիսն կուսական (ԺԱՄ 294)։ ԺԷ. կանոնը յիշոցներու դէմ է, անոնք որ ամէն նուիրական բան, հաւատք, ստեղծող, կնունք, հրեշտակ, քահանայ, բերան, երես, գերեզման, եւ այլ այսպիսի կը հայոյեն։ Կը յայտարարէ որ Հեթում թագաւորի եւ Կոստանդին թագաւորահօր հետ համաձայնութեամբ՝ յիշացաւագ պիտի դրուին ամէն տեղ, քաղաք ու գիւղ, բերդ ու դարպաս, որ հայհոյիչներուն զլեզուն հատցեն կամ լեզուն ծակեսցեն եւ լար ի ներս ածցեն, եւ ծեծելով ի շուրջ ածցեն օր մի, եւ ըստ գոյին տուգանս առցեն եւ յաղքատս տացեն։ Այդ խիստ օրէնքը, որ իր բնութեամբ արեւելեան խստութեանց նմանութիւնն ունի, աւելի արեւմուտքի մէջ սկսած հաւատաքննական խստութեանց հեեւողութիւն պէտք է նկատուի։ Այս տեղ ալ ոմանք պահոց եւ հայհոյութեան կանոնները մէկ գլուխի վերածած են (ԿՐԿ 291)։

« 1120. Բարեկարգական Գլուխներ   |   1122. Քահանայից Գլուխներ »
© Gratun.org