Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Յովհաննէս Ա. Մանդակունի

308. Ակոռիի Պատերազմը

Գիշերուան խորհրդակցութիւնը հարկաւ ընդհանուր գիծերու մէջ չմնաց, այլ անմիջական ձեռնարկներու կերպն ալ որոշուեցաւ։ Ատրվշնասպ մարզպան եւ Վեհվեհնամ հազարապետ իրենց բանակին հետ էին՝ եթէ իսկոյն անոնլ մէջտեղէն վրեցնէին, իրենք կացութեան տէր կը դառնային եւ կրնային առ սակաւ մի աշխատ առնել զՊարսիկս (ՓԱՐ. 119)։ Պզտիկ պատրաստութեամբ մը տառաւօտուն գործի սկսելու որոշումը տուած էին, բայց Վարազշապուհ Ամատունի, որոշման մասնակցող նախարարներէն մին, անմիջապէս գործը Ատրվշնասպի կ՚իմացնէր, եւ սա առտու չեղած բոլոր իրեններով կը փութար փախչիլ Անիի բերդը, անկէ Արտաշատ, անկէ ալ Ատրպատական, որպէսզի իր անձը ազատէ։ Հայեր անմիջապէս Ատրվշնասպին կը հետապնդէին, բայց չէին յաջողիր հասնիլ, միայն Պարսից կարասին ու գրաստները կը գրաւէին, եւ ուրացեալներէն Գադիշոյ Խորխոռունին կը ձերբակալէին, բայց ինչ կ՚ընէին չենք գիտեր, միայն թէ այլեւս Գադիշոն յիշուած չենք գտներ։ Միանգամայն իրենց մէջ առժամեայ կառավարութիւն մըն ալ կը կազմէին, Սահակ Բագրատունին մարզպան եւ Վահան Մամիկոնեանը սպարապետ կ՚անուանէին, եւ օրինաւորապէս Դունի մէջ կը զետեղուէին, կը մտածէին եւս Տայոց լեռներուն վրայ հաստատել իրենց ռազմական կեդրոնը։ Բայց ուրացեալներէն ոմանք որ Ատրվշնասպի հետ էին, խորհուրդ տուին անոր յանկարծ ետ դառնալով Հայերը ընկճել, քանի որ Յոյներէն եւ Հոներէն սպասած օգնութիւննին ստացած չեն։ Ատրվշնասպ հաւանեցաւ, եւ 9000 զօրքերու բանակ մը կազմելով Ատրպատականէ ետ դարձաւ եւ մինչեւ Նախիջեւան հասաւ։ Հայերը հազիւ 400 հոգւոյ գունդ մը կրցան պատրաստել Ատրվշնասպի դէմ ղրկելու համար, Վասակ Մամիկոնեանի հրամանատարութեամբ։ Գացողներ ճարտար զգուշութիւններով եւ ռազմական հնարագիտութիւններով բանակեցան Մասիսի ներքեւ Ակոռի գիւղը։ Բոլոր ոյժերնին չորս հարիւրակի բաժնեցին։ Միջինը առին Բաբգէն Սիւնի եւ Վասակ Մամիկոնեան, ձախակողմը՝ Գարջոյլ Խորխորունի, աջակողմը՝ Ատոմ եւ Առաստոմ Գնունիք, եւ պահեստի թեւը՝ Ներսէհ եւ Հրահատ Կամսարականք։ Թէպէտեւ Գարջոյլ Խորխոռունին նենգելով իրեններուն հետ թշնամիին կողմը կ՚անցնէր, սակայն միւս երեք հարիւրակներ կատաղի յարձակմամբ Պարսիկներուն եւ ուրացելներուն գունդերը կը ցրուէին, Ատրվշնասպ մարզպանը եւ Կատուշներուն զօարգլուխը կը սպաննէին, Գդիհոն Սիւնին հազիւ կ՚ազատէր Բաբգէնի Սիւնիին պաշտպանութեամբ, եւ Հայոց համար փառաւոր յաղթանակ մը կը լինէր Ակոռիի պատերազմը։ Ուրացելոց խումբէն Վառգոչ Գնթունի եւ Վասակ Սահառունի, կը փութային իբր գուժկան հասնիլ Դուին եւ Յովհանի, Սահակի ու Վահանի սուտ լուր տալ թէ Պարսից կողմը յաղթող եղաւ, եւ Հայոց բոլոր զօրավարները սպանուեցան։ Պահ մը տխրութիւնը կը տիրէր քաղաքին մէջ, մինչեւ որ Առաստոմ Գնունի ճշմարիտ աւետիսը կը բերէր, յաղթական գունդերն ալ ետեւէն կը հասնէին, եւ ուրախութեան տօն կը կազմէին, եւ կաթողիկոսն Յովհան Դուինի եկեղեցւոյն մէջ մեծահանդէս գոհաբանական աղօթք կը կատարէր, ԻԹ. սաղմոսը երգել տալով. Դարձոյց զսուգ իմ յուրախութիւն (ՓԱՐ. 123-126)։

« 307. Վահանեանց Շարժումը   |   309. Ներսեհապատի Պատերազմը »
© Gratun.org