Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Յովհաննէս Ա. Մանդակունի

309. Ներսեհապատի Պատերազմը

Մինչեւ որ այդ եղելութիւնները լրացան ձմեռն ալ վրայ հասաւ, Պարսիկներ չկրցան իրենց կորսնցուցած պաշտօնական դիրքը վերականգնել, որով Հայերն ալ համարձակութիւն առին կառավարուիլ այն առժամեայ իշխանութեամբ զոր կազմակերպած էին Սահակով եւ Վահանով եւ Յովհանի հովանաւորութեամբ։ Բայց գարնան բացուելուն կրնային Պարսիկները նոր պատրաստութեամբ դառնալ, ուստի պէտք էր պաշտպանութեան միջոցները խորհիլ։ Վախթանգի գրեցին որ խոստացած օգնութիւնը հասցնէ Հոներէն, բայց նա հազիւ թէ 300 հոգի կը յղէր, անոնք ալ ամիս մը ետքը պատճառադրութեամբ ետ կը կանչէր։ Արծրունեաց, Անձեւացեաց, Մոկաց եւ Ռշտունեաց մեծ նախարարութեանց ալ կը դիմէին, բայց սպասուած պատրաստականութիւնը չէին գտներ։ Մինչեւ իսկ Յոհան Մոկացի եւ Սիսակ Անձեւացի, Յովհան Անձեւացիի եւ Ներսէհ Երուանդունիի դէմ կ՚ելլէին՝ երթալնին արգիլելու համար, սակայն ասոնք Առեստ գիւղին մօտ արգիլողները վանելով, 482 աւագ շաբթուն Վահանի հետ կը մինային։ Զատիկը Ապրիլ 25-ին տօնած ատեննին կը լսէին, որ Պարսիկները Հեր եւ Զարեւանդ ճամբով կը յառաջանան, ուստի անոնց յառաջացումը արգիլելու համար, անմիջապէս գունդերնին քալեցուցին դէպի արտազ գաւառը։ Յովհան կաթողիկոսն ալ բանակին կ՚ընկերանար աղօթելով եւ օրհնելով, յորդորելով եւ քաջալերելով։ Պատերազմը տեղի ունեցաւ Ներսեհապատ գիւղին մօտ։ Պարսից հրամանատարն էր Ատրներսէհ Փուշտիպանան, իրեն օգնական ունենալով Սուրէն Պահլաւ, Վէնի Խոռեան, Ատրվշնասպ Տապեան եւ Գդիհոն Սիւնի զօրավարները։ Հայոց բանակը կազմեց Վահան, կեդրոնի թեւն յանձնելով Սահակ Բագրատունիի, աջ թեւն ալ Բաշղ Վահեւունիի, անոր օգնականներ տալով Բաբէն Սիւնին, Ատոմ Գնունին, Փափագ Պալունին։ Ձախ թեւը իրեն պահեց, մէկտեղ առնելով իր Վասակ եղբայրը եւ Ներսէհ ու Հրահատ Կասարականները։ Պահեստի գունդը յանձնեց Վրէն Վանանդեցիի եւ Պապ Արտակունիի։ Բարշղ պահ մը տկարացաւ, Վրէն չկրցաւ օգնութեան հասնիլ, Վահան վրայ հասաւ իր թեւով եւ պատերազմին բախտը որոշեց։ Ինքն սպաննեց Խոռեանը, եւ Ներսէհ՝ Ատրվշնասպը, Պարսիկներ չփոթած փախուստին դիմեցին, մինչ Հայեր պնդութեամբ կը հալածէին, այնպէս որ Պարսիկ սպանուածներուն թիւը փախածներէն աւելի կ՚ըլլալ։ Հայ բանակը փառաւոր յաղթութեամբ կը դառնար կաթողիկոսին մօտ, որ բոլոր պատերազմի միջոցին աղօթքի զբաղած էր իր եկեղեցականներով, եւ յաղթանակնները կ՚օրհնէր, ըսելով. ուրախ եմ յոյժ. տեսանելով զԱստուած հաշտ ընդ ձեզ (ՓԱՐ. 126-130)։ Ներսէհապատ մօտ է Աւարայր գիւղին, Արտազի դաշտին մէջ, որ այս երկրորդ անգամ հաւատոյ նահատակութեան ասպարէզ կ՚ըլլար, առաջինէն 31 տարի ետքը, նոյնպէս Մայիս ամսոյ վերջին օրերը։ Սակայն շատ աւելի յաջող էր այս անգամուան ելքը, վասն զի Վահան յաղթանակ կ՚ելլէր, ուր Վարդան կեանքը զոհած էր, եւ Յովհան յաղթողները կ՚օրհնէր, ուր Յովսէփ գերելոց հետ կը շղթայուէր։ Անակնկալ պարագայ մըն ալ աւելի կը շատցնէր ուրախութիւնը, վասնզի Վարդ, Վահանի պզտիկ եղբայրը, զերծեալ ի կապանանց զօրութեամբն Աստուծոյ, Տիզբոնէ կը հասնէր այն միջոցին, ինչ որ բ արեգուշակ նշան մը սեպուեցաւ, վասնզի Վահան ըսած էր, որ եթէ Աստուած գործը պիտի յաջողէ, Վարդն ալ ողջամբ իրեն կը դարձնէ (ՓԱՐ. 131)։

« 308. Ակոռիի Պատերազմը   |   310. Ճարմանայնի Պատերազմը »
© Gratun.org