Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Յովհաննէս Ա. Մանդակունի

314. Հաշտութեան Ջանքեր

Երբոր Շապուհ Միհրան մեկնեցաւ, նորէն Հայաստան Պարսից կողմանէ լքուեցաւ, եւ Վահան համարձակեցաւ երկրին կառավարութիւնը ստանձնել, որովհետեւ առաջին յաջողութեան նշոյլը բաւական կ՚ըլլար թերահաւատները քաջալերել, յուսաբեկները յուսադրել, կեղծուրացները համարձակեցնել։ Նորէն Վահան իր շուրջը խմբուած կը գտնէր ազգը, եւ իր խօսքերն ու հարմանները ամենէն կը յարգուէին։ Երբոր ստուգեց Շապուհի ամբողջ գունդերով հեռանալը, եւ իմացաւ մեկնելուն պատճառները, Վահան համարձակութեամբ ելաւ Արշամունաց, այժմեան Վարդովի գաւառէն՝ ուր կը գտնուրէր, եւ յաղթականի պէս եկաւ Արարատ, ուր իրեն հետ միացան ողջախորհուրդ եւ աննենգ ուխտապահ նախարարները, եւ ի սուրբ եկեղեցւոջն կաթողիկէի ի Վաղարշապատ կատարեց զսովորական ուխտս եւ զպատարագս , եւ կուսանաց վկայարաններուն տեղերուն մէջ զաղքատացն զպէտս բաշխել տուաւ հանդիսաւոր մատաղներով, ուր եւ խնդութեամբ։ Անշուշտ Յովհան կաթողիկոսն էր այդ հոգեւոր տօնախմբութեանց հանդիսադիրը, որ Դուինի մօտ առած վէրքերէն բժշկուած՝ նորէն հայրապետանոցին հոգերով կը զբաղէր, ազգին կառավարութեան գործերն ալ կատարելով, յորմէհետէ Սահակ մարզպան սպաննուեցաւ եւ Վահան սպարապետ, գրեթէ տարիէ մը ի վեր թափառական կը պտըտէր, Պարսիկները նեղելով։ Վաղարշապատի տօնախմբութիւնները ի դէպ է դնել 484 տարւոյ վերջերը։ Հոգեւորական պարտաւորութիւնները լրացնելէն ետքը ամէնքնին մէկտեղ յոստանն ի Դուին մտանէին, ազգային գործերուն մտադրութիւն դարձնելու նպատակով, եւ դադարեալ անդ աւուրս՝ սպասէին, չգիտնալով թէ ինչ վերջ պիտի կարենայ ունենալ անորոշ վիճակը, եւ թէ ինչ ուղղութիւն պիտի բռնէ Վաղարշ նոր թագաւորը։ Բոլոր յոյսերնին Աստուծոյ վրայ դրած էին, որ մինչեւ այն ատեն չէր զլացած իրենց՝ իր վերնային օժանդակութիւնը, եւ որուն մի լուսաւոր նշանը կը ներկայանար Պերոզի մահն ալ (ՓԱՐ. 157)։ Այդ խորհուրդներու մէջ էին կաթողիկոս եւ սպարապետ եւ նախարարներ, երբ Պարսից կողմանէ պատուիրակ կը հասնէին Շապուհ խորհրդեան դպիր եւ Միհրվշասպ Ճուարշացի, եւ Վահան ներկայանալով կը յայտարարէին, թէ Վաղարշ թագաւոր կ՚ուզէ սէր եւ խաղաղութիւն հաստատել Հայերուն հետ, եւ այս նպատակով յատուկ պաշտօն տուած է Նիխոր Վշնասպդատ նեխարարին, որ Հեր գաւառի Նուարսակ գիւղի մէջ կը սպասէ, եւ կ՚ուզէ իրեն հետը տեսակցիլ եւ բանակցիլ։ Նիխոր թէպէտ խաղաղութեամբ բանակցելու պաշտօն ունէր, այլ Հայերուն կողմէն խաղի չգալու համար գունդերով եկած, եւ բանակած էր Հեր գաւառի մէջ։ Վահան 24 ժամ ատեն կ՚առնէր պատասխանելու համար, եւ անմիջապէս նախարարաց ժողով կը գումարէր, հարկաւ կաթողիկոսին ալ մասնակցութեամբ, եւ միւս օր պատգամաւորներուն կը պատասխանէր, թէ ամէն բանակցութենէ առաջ պէտք է որ երեք կէտի վարայ Պարսից արքունիքը բացարձակ խոստում եւ ապահովութիւն տայ։ 1. Քրիստոնէութիւնը ազատ ըլլայ, ոչ ոչ ուրացութեան հրաւիրուի, ուրացութիւնը արժանիք չսեպուի, քրիստոնէական պաշտամունքը ազատութեամբ կատարուին, կրակարաններ Հայաստանի մէջ փակուին։ 2. Պաշտօններուն համար լաւն ու վատթարը, պիտանին ու անպիտանը, տոհմիկն ու անտոհմիկը, վաստակաւորն ու անջվաստակը, իմաստունն ու անմիտը արդարութեամբ որոշուին, եւ անարժաններ առջեւ չքաշուին։ 3. Երբոր ազգին ու երկրի մասին խնդիրներ ըլլան, թագաւորն ինքը տեսնէ ու դատէ, եւ ուրիշներուն աչքով ու ականջով վճիռ չտայ։

« 313. Վաղարշի Թագաւորելը   |   315. Վահան Նիխորի Մօտ »
© Gratun.org