Gratun
Search  show page numbers   Sign in
« Ազգապատում, Հատոր Ա by Մաղաքիա Օրմանեան

Տ. Ս. Յովհաննէս Ա. Մանդակունի

315. Վահան Նիխորի Մօտ

Երկու պատգամաւորներ դժուարութիւն չցուցուցին առաջարկուած պայմաններուն վարյ, եւ սիրով յանձն առին երթալ Նիխորի հաղորդել։ Վահան հարկ սեպեց իր կողմէն ալ պատգամաւորներ դնել, որպէսզի գործոց ընթացքին վրայ վստահութիւն ունենայ։ Իրեն ընտրածներն եղան, Յաշկուր Արծրունի, Սահակ Կամսարական, Առաւան Աղբերկացի, Պաճոկ Մարդպետական եւ Վասաւուրտ Կարքային՝ թերեւս Հարքացին։ Նիխոր ոչ միայն հաւանեցաւ, այլեւ գովեց Վահանի առաջարկները, որք ընդհանուր բարօրութեան հետ տէրութեան շահերուն ալ նպաստաւոր էին՝ Արդար եւ աստուածոց արժանի են, ըսաւ։ Չափազանց պատուեց ուխտապահ պատգամաւորները, մինչեւ ուրացեալներուն նախանձը շարժելու չափ, որք ինքզինքնին արհամարհեալք եւ լի ամօթով կը գտնէին (ՓԱՐ. 163)։ Գործը վերջացնելու համար Վահանի ներկայութիւնը անհրաժեշտ ըլլալուն, նորէն հրաւէրը կրկնեց Նիխոր։ Երբոր Պարսիկ ու Հայ պատգամաւորներ Դուին վերադարձան, եւ մխիթարական լուրեր բերին, Վահանի երթալը որոշուեցաւ, եւ բաւական գունդ մը մէկտեղ առնելով, եկաւ նոյն Արտազու դաշտը, որ հռչակաւոր եղած էր Աւարայրի եւ Ներսեհապատի պատերազմներով, եւ Եղինդ գիւղէն Ներսէհ Կամսարականը ղրկեց Նիխորի, որ Պարսիկ պատանդներ յանձնէ, որպէսզի ինքը վստահօրէն Պարսից բանակը գայ։ Նիխոր ութը մեծ նախարարներ յղեց Ներսէհի հետ, որոնց մէջ էին Բազէ շահապ Ատրպատականի, Վեհվեհնամ նախկին հազարապետը, եւ Ներշապուհ եղբայր Միհրան զօրավարին։ Անոր վրայ Վահան իր գունդերով մինչեւ Նուարսակ գնաց, եւ Նիխորի բանակը մտած ատեն փողերը հնչել տուաւ։ Նիխոր քաղցրութեամբ դիտել տուաւ, թէ փողով սպարապետն միայն իշխէ մտանել յԱրեաց բանակ, եւ թէ Վահան պէտք էր այդ ձեռակերպութիւնները գիտնար։ Վհան պատասխանեց, Նախ արա՛ զիս արեաց տեառն ծառայ, եւ անկօ ետքը կը պահեմ ձեւակերպութիւնները, որոնց անտեղեակ չեմ (ՓԱՐ. 165)։ Տեսակցութիւնը շատ սիրալիր եղաւ, եւ ժամերով երկարեցան խօսակցութիւնները. Պարսիկ գլխաւորներ Վահանի ներկայացան եւ Հայոց գլխաւորներ Պարսիկներէ հրաւիրուեցան պատուասիրութիւններ չափազանց առատացան, եւ անցած եղելութեանց վրայ երկու կողմանէ բացատրութիւններ տրուեցան, բոլոր վնասը Պերոզի անձին վրայ ծանրացնելով (ՓԱՐ. 165-168)։ Վահան իր երեք առաջարկները կրկնեց, աւելցնելով, թէ իրենց համար պարգեւ եւ շքեղութիւն չի խնդրել, թող թագաւորը արժանաւորին շնորհէ. միայն երեք պայմանները, կ՚ըսէ, շնորհեցէք մեզ գրով եւ կնքով ի թագաւորէն։ Նիխոր կը խոստանայ, եւ աւուրս քանի մի հիւր կը պահէ Հայերը, որ միասին ուրախանան, պաշտօնական ընթրիքներ կու տայ, միայն ուխտապահները հրաւիրելով, եւ ուրացեալները դուրս թողլով, այնպէս որ ասոնք ալ հանդէսներու տեղերը մտնելու համար կը պարտաւորուէին ըսել, թէ յապստամբացն գնդէն եմ (ՓԱՐ. 170)։ Քանի մը օրէն ետքը իրարմէ զատուեցան. Նիխոր խնդրեց որ Հայ բանակ մը անմիջապէս ղրկուի Պարսկաստան Վաղարշի օգնութեան, վասնզի Պերոզի որդին Զարեհ՝ ժառանգութեան համար ապստամբութիւն յարուցած էր։ Վահան Դուին դարձածին պէս, ուզուած գունդը պատրաստեց Վրէն Վանանդեցիի հրամանատարութեամբ, անոր օգնական տալով իր Վասակ եղբօրը որդին՝ Գրիգոր Մամիկոնեանը, եւ ինքն ալ պատրաստուեցաւ Տիզբոն երթալ անոնց ետեւէն, եւ թագաւորին հետ անձամբ հաշտութեան պայմանները եւ պէտք եղած կարգադրութիւնները վերջացնել։ Այդ ամէն եղելութեանց մէջ կաթողիկոսը իր բարձր դերն ու հովոնաւորութիւնն ունէր, զոր կարճ կերպով մը կ՚ամփոփէ Փարպեցին, յիշելով թէ Յովհան էր, որ յուղարկեացն իսկ ի դուռն զամենեսեան, այսինքն է ի Տիզբոն (ՓԱՐ. 176)։

« 314. Հաշտութեան Ջանքեր   |   316. Վահան Սպարապետ »
© Gratun.org